100 महत्वाचे मराठी वाक्प्रचार: अर्थ, वाक्यात उपयोग व PDF | MPSC, Police Bharti 5 मार्क पक्के
लेखक: VisionGovAcademy मराठी विभाग | संपर्क: 8600731280
1. वाक्प्रचार म्हणजे काय? | म्हण आणि वाक्प्रचार फरक
वाक्प्रचार म्हणजे दोन किंवा अधिक शब्दांचा असा समूह की ज्याचा शब्दशः अर्थ न घेता विशेष अर्थाने उपयोग केला जातो. त्याला इंग्रजीत 'Idiom' किंवा 'Phrase' म्हणतात.
| मुद्दा | म्हण | वाक्प्रचार |
|---|---|---|
| स्वरूप | पूर्ण वाक्य असते | अपूर्ण शब्दसमूह असतो |
| उदाहरण | अंथरूण पाहून पाय पसरावे | अंगाचा तिळपापड होणे |
| उपयोग | स्वतंत्रपणे वापरता येते | वाक्यात मिसळून वापरावा लागतो |
| स्वरूप | अनुभवाचे बोल, उपदेश | विशिष्ट अर्थाची शब्दरचना |
1. 'अंगाचा तिळपापड होणे' या वाक्प्रचाराचा अर्थ काय? [Police Bharti 2024]
2. 'खूप राग येणे' या अर्थाचा वाक्प्रचार ओळखा. [MPSC 2023]
3. खालील वाक्यात योग्य वाक्प्रचार वापरा: "पेपर पाहून त्याचा _____." [Talathi 2022]
2. परीक्षेसाठी 100 महत्वाचे वाक्प्रचार: अर्थ व वाक्यात उपयोग
खालील 100 वाक्प्रचार MPSC, पोलीस भरती, तलाठी, ZP, आरोग्य भरतीच्या मागील 15 वर्षांच्या पेपर मधून निवडले आहेत. रोज 10 पाठ करा.
अ ते घ पासून सुरू होणारे 30 वाक्प्रचार
1. अंग झाकणे
अर्थ: लाज राखणे, बचाव करणे.
वाक्यात उपयोग: त्याने खोटे बोलून स्वतःचे अंग झाकले.
2. अंगाचा तिळपापड होणे
अर्थ: खूप राग येणे, संतापणे.
वाक्यात उपयोग: मुलाचे उत्तर ऐकून शिक्षकांचा अंगाचा तिळपापड झाला.
3. अक्कल गहाण टाकणे
अर्थ: विचार न करणे, मूर्खासारखे वागणे.
वाक्यात उपयोग: त्याने सर्व पैसे शेअर मार्केट मध्ये टाकले. जणू अक्कलच गहाण टाकली.
4. आभाळ हेपलणे
अर्थ: अशक्य गोष्टीची अपेक्षा करणे, मोठमोठ्या बाता मारणे.
वाक्यात उपयोग: अभ्यास न करता पहिला येईन म्हणतो. हा तर आभाळच हेपलतोय.
5. कान उपटणे
अर्थ: शिक्षा करणे, रागावणे.
वाक्यात उपयोग: गैरहजर राहिल्याबद्दल सरांनी त्याचे कान उपटले.
6. कळीचा नारद होणे
अर्थ: भांडणे लावणे, चहाडी करणे.
वाक्यात उपयोग: तो दोन मित्रांमध्ये कळीचा नारद होऊन भांडण लावतो.
7. कंबर कसणे
अर्थ: कामाला जोरात लागणे, तयारी करणे.
वाक्यात उपयोग: MPSC साठी त्याने आता कंबर कसली आहे.
8. खडा न खडा माहिती असणे
अर्थ: सखोल व पूर्ण माहिती असणे.
वाक्यात उपयोग: त्याला महाराष्ट्राचा इतिहास खडा न खडा माहिती आहे.
9. गाशा गुंडाळणे
अर्थ: काम बंद करणे, पळ काढणे.
वाक्यात उपयोग: पोलीस आल्याचे कळताच चोरांनी गाशा गुंडाळला.
10. घोडे मारणे
अर्थ: झोपणे, आळस करणे.
वाक्यात उपयोग: अभ्यासाच्या वेळेत तो घोडे मारत बसतो.
च ते न पासून सुरू होणारे 35 वाक्प्रचार
11. चीत होणे
अर्थ: पूर्ण पराभव होणे, हरवणे.
वाक्यात उपयोग: कुस्तीत त्याला प्रतिस्पर्ध्याने चीत केले.
12. छाती ठोकपणे सांगणे
अर्थ: आत्मविश्वासाने, खात्रीपूर्वक सांगणे.
वाक्यात उपयोग: मी छाती ठोकपणे सांगतो की मी नक्की पास होईन.
13. जमीन अस्मानचा फरक
अर्थ: खूप जास्त फरक असणे.
वाक्यात उपयोग: त्याच्या बोलण्यात आणि वागण्यात जमीन अस्मानचा फरक आहे.
14. टाचा घासणे
अर्थ: खूप कष्ट करणे, विनवण्या करणे.
वाक्यात उपयोग: नोकरीसाठी त्याने अधिकाऱ्यांच्या दारात टाचा घासल्या.
15. तोंडघशी पडणे
अर्थ: अपयशी होणे, फजिती होणे.
वाक्यात उपयोग: तयारी न करता परीक्षेला गेला आणि तोंडघशी पडला.
16. दात खाणे
अर्थ: हार मानणे, पराभव स्वीकारणे.
वाक्यात उपयोग: शेवटी त्याला माझ्यापुढे दात खावे लागले.
17. धाबे दणाणणे
अर्थ: खूप घाबरणे.
वाक्यात उपयोग: पोलीस येताच चोरांचे धाबे दणाणले.
18. नाकी नऊ येणे
अर्थ: खूप त्रास होणे, हैराण होणे.
वाक्यात उपयोग: एवढा अभ्यास करून माझे नाकी नऊ आले.
19. नावलौकिक मिळवणे
अर्थ: प्रसिद्ध होणे, कीर्ती मिळवणे.
वाक्यात उपयोग: त्याने समाजसेवा करून नावलौकिक मिळवला.
20. पोटात गोळा येणे
अर्थ: खूप भीती वाटणे.
वाक्यात उपयोग: निकालाच्या दिवशी त्याच्या पोटात गोळा आला होता.
3. वाक्प्रचार लक्षात ठेवायच्या 3 ट्रिक्स | VisionGovAcademy Special
1. शरीर ट्रिक: शरीराच्या अवयवावरून वाक्प्रचार लक्षात ठेवा. डोके: डोके फिरणे, डोके चालवणे. हात: हात टेकणे, हातचा मळ. पाय: पाय ओढणे, पाय गुण उचलणे.
2. विरुद्ध जोडी ट्रिक: 'तोंडघशी पडणे' विरुद्ध 'नावलौकिक मिळवणे'. 'हात टेकणे' विरुद्ध 'कंबर कसणे'.
3. चित्र कथा ट्रिक: 5 वाक्प्रचार घेऊन एक कथा बनवा. उदा: तो परीक्षेला 'कंबर कसून' बसला. पण पेपर कठीण होता. त्याचे 'धाबे दणाणले'. शेवटी तो 'तोंडघशी पडला'. आता त्याचे 'नाकी नऊ आले' आहेत.
प ते ज्ञ पर्यंतचे 35 महत्वाचे वाक्प्रचार
21. पाठीचा कणा मोडणे
अर्थ: खूप नुकसान करणे, दुर्बल करणे.
वाक्यात उपयोग: महागाईने सामान्य माणसाचा पाठीचा कणा मोडला आहे.
22. बारा गावचे पाणी पिणे
अर्थ: खूप अनुभव असणे, जग फिरणे.
वाक्यात उपयोग: तो हुशार आहे कारण त्याने बारा गावचे पाणी प्यायले आहे.
23. मनाचा हिय्या करणे
अर्थ: धैर्य एकवटणे, हिंमत करणे.
वाक्यात उपयोग: त्याने मनाचा हिय्या करून व्यवसाय सुरू केला.
24. रान मोकळे करणे
अर्थ: पळून जाणे, जागा रिकामी करणे.
वाक्यात उपयोग: शिक्षक येताच मुले रान मोकळे करून पळाली.
25. वाटेला जाणे
अर्थ: निघून जाणे, मरणे.
वाक्यात उपयोग: अपघातात तो वाटेला गेला.
26. शड्डू ठोकणे
अर्थ: आव्हान देणे, लढाईला तयार होणे.
वाक्यात उपयोग: त्याने निवडणुकीसाठी शड्डू ठोकला आहे.
27. सहामाही घेणे
अर्थ: खूप मारणे, चोप देणे.
वाक्यात उपयोग: चोरी करताना पकडले तर लोक त्याची सहामाही घेतात.
28. हात टेकणे
अर्थ: हार मानणे, शरण जाणे.
वाक्यात उपयोग: शेवटी डॉक्टरांनी पण हात टेकले.
29. हातचा मळ
अर्थ: खूप सोपे काम.
वाक्यात उपयोग: त्याच्यासाठी हा पेपर सोडवणे म्हणजे हातचा मळ आहे.
30. क्षणाची उसंत न मिळणे
अर्थ: खूप काम असणे, फुरसत न मिळणे.
वाक्यात उपयोग: सणाच्या दिवसात व्यापाऱ्याला क्षणाची उसंत मिळत नाही.
...अशा एकूण 100 वाक्प्रचारांची PDF खाली दिली आहे...
4. पोलीस भरती 2026 साठी Top 20 वाक्प्रचार
पोलीस भरतीच्या मुलाखत आणि लेखी परीक्षेत खालील वाक्प्रचार हमखास विचारले जातात.
- कायद्याचा बडगा उगारणणे: कायद्याने शिक्षा करणे.
- छातीचा कोट करणे: धैर्याने संकटाला सामोरे जाणे.
- प्रसंगावधान राखणे: प्रसंगी सावध राहणे.
- कर्तव्यात कसूर न करणे: कामात हलगर्जीपणा न करणे.
- शिस्तीचा भंग करणे: नियम मोडणे.
- टाचा घासणे: विनवणी करणे.
- धाबे दणाणणे: घाबरून जाणे.
- कंबर कसणे: तयारीला लागणे.
- हात टेकणे: हार मानणे - पोलीसांनी हार मानू नये.
- मनाचा हिय्या करणे: धैर्य करणे.
5. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न | FAQ
Q1: वाक्प्रचार आणि म्हणी एकच आहेत का?
Ans: नाही. म्हण पूर्ण वाक्य असते व उपदेश देते. वाक्प्रचार अपूर्ण असतो व वाक्यात वापरावा लागतो. उदा: म्हण - गर्वाचे घर खाली. वाक्प्रचार - गर्वाने फुगणे.
Q2: MPSC मध्ये वाक्प्रचारावर किती प्रश्न येतात?
Ans: MPSC Combine आणि State Service मध्ये 2 ते 3 प्रश्न वाक्प्रचारावर येतात. 2 मार्क पक्के.
Q3: 100 वाक्प्रचार पाठ कसे करायचे?
Ans: वर दिलेल्या 'शरीर ट्रिक' आणि 'कथा ट्रिक' वापरा. रोज 10 वाक्प्रचार लिहून काढा व वाक्यात उपयोग करा. 10 दिवसात होतील.
Q4: 100 वाक्प्रचारांची PDF कुठे मिळेल?
Ans: VisionGovAcademy च्या Telegram Channel '@VisionGovAcademy' वर '100 Vakprachar PDF' सर्च करा. किंवा 8600731280 वर WhatsApp करा.
6. 100 वाक्प्रचारांची PDF मोफत डाउनलोड करा
वरील सर्व 100 वाक्प्रचार + 50 Extra वाक्प्रचार + मागील 10 वर्षांच्या MPSC, पोलीस भरती, तलाठी प्रश्नांची PDF पाहिजे असेल तर आमच्या Telegram Channel ला Join करा.
Telegram: @VisionGovAcademy | WhatsApp: 8600731280
रोज सकाळी 8 वाजता नवीन मराठी व्याकरण नोट्स मोफत मिळवा.
7. निष्कर्ष | Conclusion
मित्रांनो, वाक्प्रचार हा घटक स्कोरिंग आहे. रोज 15 मिनिटे देऊन 10 वाक्प्रचार पाठ करा व वाक्यात उपयोग करून पहा. 10 दिवसात 100 वाक्प्रचार होतील आणि तुमचे 3 मार्क पक्के होतील. MPSC, पोलीस भरती, तलाठी, ZP, आरोग्य भरती या सर्व परीक्षांमध्ये याचा फायदा होईल.
VisionGovAcademy टीम तर्फे तुम्हाला पुढील वाटचालीसाठी खूप खूप शुभेच्छा! पोस्ट आवडली तर तुमच्या अभ्यास करणाऱ्या मित्रांना नक्की शेअर करा. Comment मध्ये सांगा तुम्हाला पुढची पोस्ट कोणत्या Topic वर हवी आहे - समानार्थी शब्द, अलंकार, की समास?
No comments:
Post a Comment