नफा-तोटा 1 सेकंदात ZP 1 Mark PDF | MPSC, Police Bharti, Talathi Exam

नफा-तोटा 10 सेकंदात सोडवा: 100 ची ट्रिक | Police Bharti Maths

मित्रांनो, मी Prashant Sir. पोलीस भरती, तलाठी, वनरक्षक च्या पेपरमध्ये नफा-तोटा वर 3 प्रश्न हमखास येतात. पण 80% मुलं CP, SP, MP मध्ये गोंधळ करतात आणि Negative Marking खातात.

आज मी तुम्हाला "100 ची ट्रिक" देणार आहे. या एका ट्रिकने नफा-तोटा चे सगळे प्रश्न 10 सेकंदात सुटतील. ही ट्रिक समजली की तुम्ही दुकानदाराला पण गणित शिकवू शकाल.

ही पोस्ट शेवटपर्यंत वाचा. तुमचे 6 मार्क्स पक्के. शिवाय शेवटी 15 प्रश्नांचा सराव संच PDF पण मिळेल.

1. CP, SP, MP चा घोळ एकदाचा मिटवा | पायाभरणी

नफा-तोटा सोडवायच्या आधी हे 4 शब्द डोक्यात फिट्ट बसवा. हे नाही समजले तर पुढचं काहीच कळणार नाही. पोलीस भरती 2024 च्या पेपरमध्ये CP आणि MP मधला फरक न समजल्याने 40,000 मुलांचे मार्क गेले होते.

शब्द	Full Form	सोपा अर्थ	उदाहरण
CP	Cost Price	खरेदी किंमत - दुकानदाराने कितीला घेतली	दुकानदाराने शर्ट ₹400 ला घेतला
MP	Marked Price	छापील किंमत - Tag वर लिहिलेली किंमत	Tag वर ₹600 लिहिलं
Discount	सूट	MP वर कमी केलेले पैसे	20% सूट = ₹120 कमी
SP	Selling Price	विक्री किंमत - ग्राहकाने दिले पैसे	600-120 = ₹480 ला विकला

सगळ्यात महत्वाचा नियम: नफा किंवा तोटा नेहमी Cost Price (CP) वर काढतात. MP वर नाही, SP वर नाही. फक्त CP वर. लक्षात ठेवा: दुकानदाराचा खरा खर्च CP आहे, त्यामुळे नफा-तोटा त्यावरच मोजला जातो.

वरच्या उदाहरणात: CP=400, SP=480. म्हणजे ₹80 नफा. नफा % = (80/400)×100 = 20% नफा. जर तुम्ही चुकून MP वर काढला तर 80/600×100 = 13.33% येईल जे चुकीचे आहे.

2. Prashant Sir ची "100 ची ट्रिक" | ब्रम्हास्त्र

नफा-तोटा च्या प्रश्नात जोपर्यंत आकडा दिला नसेल, तोपर्यंत Cost Price (CP) = 100 धरायची.

का? कारण 100 वर % काढणे एकदम सोपे असते. 100 ची 20% = 20. 100 ची 37% = 37. डोकं लावायची गरज नाही, पेन उचलायची गरज नाही. तोंडी उत्तर येते.

100 ची ट्रिक कशी वापरायची?

Step 1: CP = 100 धरा

Step 2: प्रश्न वाचून SP काढा

Step 3: SP - CP = नफा/तोटा. CP 100च असल्याने उत्तर % मध्ये येते

ही ट्रिक कुठे वापरायची? जिथे CP दिली नसेल, फक्त "20% नफ्याने विकली", "10% तोट्यात विकली", "CP वर 30% जास्त छापली" असं असेल तिथे. पोलीस भरती मध्ये 3 पैकी 2 प्रश्न असेच असतात.

Warning: जर प्रश्नात "CP ₹500 आहे" असं स्पष्ट दिलं असेल तर 100 धरू नका. तिथे Direct 500 वरच हिशोब करा. 100 ची ट्रिक फक्त जिथे CP माहीत नाही तिथेच.

3. 10 भन्नाट Examples | 100 ची ट्रिक वापरून

Example 1: [Basic] एक वस्तू 20% नफ्याने विकली. तर SP किती?

Solution: CP = 100 धरा. 20% नफा म्हणजे 100 ची 20% = 20. SP = CP + नफा = 100 + 20 = 120. उत्तर.
Trick: 20% नफा म्हणजे 120%, 30% नफा म्हणजे 130%.

Example 2: [Basic] एक वस्तू 15% तोट्याने विकली. तर SP किती?

Solution: CP = 100 धरा. 15% तोटा म्हणजे 100 ची 15% = 15. SP = CP - तोटा = 100 - 15 = 85. उत्तर.
Trick: 15% तोटा म्हणजे 85%, 40% तोटा म्हणजे 60%.

Example 3: [Police Bharti 2023] दुकानदाराने एक वस्तू CP वर 40% जास्त किंमत छापली आणि 20% सूट दिली. तर त्याला शेकडा नफा किती झाला?

Solution: CP = 100 धरा.
MP = 40% जास्त = 100 + 40 = 140.
20% सूट MP वर = 140 ची 20% = 28. SP = 140 - 28 = 112.
CP=100, SP=112. नफा = 12.
उत्तर: 12% नफा. 90% मुलं 40-20=20% नफा मार्क करतात आणि चुकतात.

Example 4: [Tricky] एक वस्तू 10% नफ्याने विकली असती तर ₹15 जास्त मिळाले असते. तर CP किती?

Solution: इथे CP दिली नाही. 100 ची ट्रिक वापरा.
CP = 100 धरली तर 10% नफा = SP = 110.
म्हणजे 100 च्या CP वर 10 नफा होतो.
प्रश्न म्हणतो प्रत्यक्षात ₹15 जास्त मिळाले.
10 नफा = ₹15 आहे.
तर 100 CP =? 100 × 15 / 10 = ₹150. उत्तर.

Example 5: [Successive] एक वस्तू 20% नफ्याने A ने B ला विकली. B ने 25% नफ्याने C ला विकली. C ने ₹1500 दिले. तर A ची खरेदी किंमत किती?

Solution: A ची CP = 100 धरा.
A ची SP = B ची CP = 100 + 20% = 120.
B ची SP = C ची CP = 120 + 25% = 120 + 30 = 150.
म्हणजे 100 ची वस्तू 150 ला झाली. पण प्रत्यक्षात 1500 ला झाली.
150 हे 1500 आहे. म्हणजे 10 पट.
तर A ची CP = 100 × 10 = ₹1000. उत्तर.

Example 6: [Discount Series] एका वस्तूवर 20% आणि 10% अशा दोन सलग सूट दिल्या. तर एकूण सूट किती %?

Solution: MP = 100 धरा.
पहिली 20% सूट = 100 - 20 = 80.
दुसरी 10% सूट 80 वर = 80 - 8 = 72.
100 ची वस्तू 72 ला मिळाली. म्हणजे 28 सूट.
उत्तर: 28% सूट. 20+10=30% नाही.

Example 7: [MPSC 2022] एखादी वस्तू ₹1920 ला विकल्याने 20% तोटा होतो. 20% नफा मिळवण्यासाठी कितीला विकावी?

Solution: SP = 1920, तोटा 20%. म्हणजे SP = 80%.
80% = 1920 तर 100% CP = 1920×100/80 = ₹2400.
20% नफ्याने विकायची म्हणजे 120% = 2400×1.2 = ₹2880. उत्तर.
100 ची Trick: 80 = 1920 तर 120 =? 1920×120/80 = 2880.

4. फसवणुकीचे प्रश्न | इथेच सगळे घसरतात

पोलीस भरती चा पेपर सेट करणारे सर हुशार असतात. ते तुम्हाला फसवण्यासाठी हेच 3 प्रश्न विचारतात. हे पाठ करा.

Type 1: खोटे वजन दुकानदार 1000 ग्रॅम ऐवजी 800 ग्रॅम वजन वापरतो आणि CP ला विकतो. तर नफा % किती?

Logic: 800 ग्रॅम च्या वस्तूला 1000 ग्रॅम चे पैसे घेतो. CP=800, SP=1000. नफा=200.
नफा % = (200/800)×100 = 25%. 20% नाही. कारण नफा नेहमी CP वर काढतात.
Formula: (खरा वजन - खोटा वजन) / खोटा वजन × 100

Type 2: दोन वस्तू विकल्या दोन वस्तू प्रत्येकी ₹1000 ला विकल्या. एकीवर 20% नफा, दुसरीवर 20% तोटा. एकूण नफा/तोटा किती?

Logic: दोन्ही SP समान, एकीवर नफा, दुसरीवर तोटा, % पण समान. तर नेहमी तोटा होतो.
Formula: (X²/100)% = (20²/100) = 400/100 = 4% तोटा.
एकूण SP=2000. 4% तोटा म्हणजे CP=2000/0.96 = 2083.33. तोटा ₹83.33.
लक्षात ठेवा: SP समान + % समान = नेहमी तोटा.

Type 3: नफा आणि सूट एक वस्तू 25% नफ्याने विकायची होती, पण 20% सूट दिल्याने ₹60 तोटा झाला. CP किती?

Solution: CP = 100 धरा.
25% नफ्याने SP = 125 अपेक्षित होती.
पण 20% सूट दिली MP वर. MP किती? आपल्याला माहीत नाही. म्हणून आधी MP काढू.
जर 125 वर 20% सूट दिली तर SP = 125-25 = 100. म्हणजे 0 नफा.
पण प्रश्न म्हणतो ₹60 तोटा झाला. म्हणजे SP = 100 - 60 = 40.
100 CP वर 60 तोटा, म्हणजे 100 ची वस्तू 40 ला विकली.
आता Ratio: 60 तोटा = ₹60 प्रत्यक्षात. म्हणजे 1 = ₹1.
तर CP = 100 × 1 = ₹100. उत्तर.

5. परीक्षेत वेळ वाचवणाऱ्या 5 Short Cut Formula

हे 5 Formula पाठ केले तर कोणताही प्रश्न 5 सेकंदात सुटेल. पेपर मध्ये Rough करायची गरज नाही.

Formula No.	स्थिती	Formula	Example
1	SP आणि नफा % दिला, CP काढायची	CP = SP × 100 / (100 + नफा%)	SP=120, नफा=20% तर CP=120×100/120=100
2	SP आणि तोटा % दिला, CP काढायची	CP = SP × 100 / (100 - तोटा%)	SP=80, तोटा=20% तर CP=80×100/80=100
3	दोन सलग सूट x% आणि y%	एकूण सूट = x + y - xy/100	20%+10% = 20+10-200/100 = 28% सूट
4	SP समान, x% नफा व x% तोटा	नेहमी (x²/100)% तोटा	20% नफा-तोटा = 400/100 = 4% तोटा
5	CP वर x% जास्त छापून y% सूट	नफा/तोटा = x - y - xy/100	40% जास्त, 20% सूट = 40-20-800/100=12% नफा

6. मागील 5 वर्षाच्या पोलीस भरती मधील 10 प्रश्न

हे 10 प्रश्न 2020 ते 2025 च्या पेपर मधून घेतले आहेत. याच पॅटर्न वर 2026 मध्ये प्रश्न येतील.

Q1. [2023] एक वस्तू ₹450 ला विकल्याने 10% तोटा होतो. 20% नफा मिळवण्यासाठी कितीला विकावी?

CP = 450×100/90 = 500. 20% नफा = 500×1.2 = ₹600

Q2. [2022] 10% आणि 20% च्या दोन सलग सूट नंतर एक वस्तू ₹144 ला मिळते. तर छापील किंमत किती?

एकूण सूट = 10+20-200/100=28%. 72% = 144. 100% = 144×100/72 = ₹200

Q3. [2024] दुकानदार 25% नफ्याने विकतो पण 1 किलो ऐवजी 800 ग्रॅम देतो. तर खरा नफा % किती?

CP=100 धरा. 25% नफा = SP=125. पण 800 ग्रॅम च्या बदल्यात 125 घेतो. 1000 ग्रॅम ची CP = 100×1000/800=125. SP=125. 0 नफा? नाही. खरा CP=80. SP=125. नफा=45. % = 45/80×100 = 56.25%

बाकी 7 प्रश्न + PDF: पूर्ण 15 प्रश्नांचा संच PDF मध्ये हवा असेल तर खाली Comment करा "PDF". Telegram वर Link पाठवतो.

7. 3 Golden Rules | परीक्षा Hall मध्ये लक्षात ठेवा

Rule 1: CP माहीत नसेल = 100 धरा. संपला विषय.

Rule 2: नफा/तोटा नेहमी CP वर. MP वर, SP वर चुकून पण नको.

Rule 3: SP समान + % समान = नेहमी तोटा (x²/100)%.

Prashant Sir ची शेवटची टीप: नफा-तोटा हा प्रॅक्टिकल विषय आहे. घरी भाजी आणायला गेल्यावर, दुकानात कपडे घ्यायला गेल्यावर हिशोब करा. "हा दुकानदार किती % नफा कमावतोय?" असा विचार करा. 1 आठवड्यात तुम्ही Expert व्हाल.

🎁 Free PDF + Doubt Solving

या लेखातील 10 Examples + 15 Extra Questions + Answer Key PDF हवी असेल तर आमच्या Telegram Channel ला Join करा.

Telegram: @VisionGovAcademy
YouTube: VisionGov Academy - रोज नवीन Trick

Comment मध्ये "नफा-तोटा Done" लिहा. मी स्वतः तुमच्या Doubt Solve करेन.

पोलीस भरती 2026 मध्ये नफा-तोटा चे 3 पैकी 3 प्रश्न बरोबर सोडवायचे असतील तर ही पोस्ट 3 वेळा वाचा आणि 50 प्रश्न सोडवा. All the Best!

6. Homework | कमेंट मध्ये उत्तर द्या 👇

Question 1: एक वस्तू CP वर 30% जास्त छापून 10% सूट दिली. तर नफा % किती?

Question 2: 1000 ची वस्तू 25% नफ्याने विकली. तर SP किती?

Question 3: दुकानदार 1 किलो ऐवजी 900 ग्रॅम देतो. तर नफा % किती?

बरोबर उत्तर देणाऱ्यांची नावं पुढच्या पोस्ट मध्ये छापणार. आणि एक Secret PDF पण देणार.

शेवटचं वचन: मित्रांनो, नफा-तोटा चा विषय आजपासून तुमचा आवडता झाला पाहिजे. रोज 5 प्रश्न 100 ची ट्रिक वापरून सोडवा. 15 दिवसात तुम्ही नफा-तोटा चे किंग व्हाल.

ही पोस्ट तुमच्या अभ्यासाच्या ग्रुप वर Share करा. एक Share = एका मित्राचे 6 मार्क्स पक्के.

उद्या Day 10: "काळ-काम-वेग" चा असा फॉर्म्युला देणार की तुम्ही डोळे झाकून उत्तर मार्क कराल. जय हिंद! जय महाराष्ट्र!

🎯 पोलीस भरती + MPSC साठी Free Study Material

📐 Math Tricks All Topics
नळ-टाकी, CI-SI, LCM, सरासरी सर्व Trick एकाच ठिकाणी 📚 English Grammar Complete
पोलीस भरती इंग्रजी 25/25 गुण मिळवण्याची Trick ⚡ बुद्धिमत्ता चाचणी Special
Reasoning चे Hard प्रश्न 5 सेकंदात सोडवा 🔥 मागील वर्षाचे प्रश्नपत्रिका
Police Bharti Old Papers + Solution PDF 📅 रोज 1 Mark पक्का Series
Day 1 ते 330, रोज नवीन Trick Ayush Sir कडून 🎲 संभाव्यता Probability
नाणी, फासे, पत्ते चे प्रश्न विना Formula ⏰ वेळ-अंतर-वेग Master
रेल्वे, बोट, प्रवाह चे 10 Superfast Trick 💯 मराठी व्याकरण + सराव
अलंकार, समास, वाक्यप्रचार 1 Trick मध्ये

👆 सर्व Material 100% Free | VisionGov Academy © 2026