Day 13: Syllogism Math Trick - MPSC साठी 100% मार्क्स

विधान आणि निष्कर्ष कसे सोडवायचे? 2 मार्क पक्के | Police Bharti, Talathi Reasoningनमस्कार मित्रांनो 🙏 Police Bharti, Talathi, ZP, MPSC, SSC या परीक्षेत बुद्धिमत्ता चाचणी मध्ये विधान आणि निष्कर्ष या घटकावर 2 ते 4 प्रश्न हमखास येतात. हा विषय लॉजिकचा आहे. वाटतं सोपा, पण 80% मुलं इथेच घाई करून चुकतात.आज आपण "दिलेल्या विधानावरून कोणता निष्कर्ष तर्कसंगत आहे" हे 10 सेकंदात कसं ओळखायचं ते शिकणार आहोत. 5 गोल्डन नियम आणि 3 Trick समजल्या की एक पण प्रश्न चुकणार नाही.1. विधान आणि निष्कर्ष म्हणजे काय?विधान (Statement): परीक्षेत दिलेली 1 किंवा 2 वाक्ये. ही 100% खरी मानायची. आपल्या डोक्यातलं ज्ञान वापरायचं नाही. उदाहरण: विधान - "सर्व मांजरे प्राणी आहेत."निष्कर्ष (Conclusion): त्या विधानावरून काय सिद्ध होते? काय नक्की खरं आहे? उदाहरण: निष्कर्ष - "काही प्राणी मांजरे आहेत." हे बरोबर आहे.महत्वाचा नियम: जगात काय खरं आहे हे महत्वाचं नाही. विधानात काय दिलंय तेच फक्त खरं माना. उदाहरण: विधान - "सूर्य पश्चिमेला उगवतो." हे विधान 100% खरं मानून पुढे जायचं. भावनिक व्हायचं नाही.2. निष्कर्ष काढण्याचे 5 गोल्डन नियम - 100% महत्वाचेनियम 1: "फक्त विधानातली माहिती वापरा"विधानाबाहेरची माहिती, तुमचं General Knowledge वापरायचं नाही. विधान: सर्व शिक्षक प्रामाणिक आहेत. राम शिक्षक आहे. निष्कर्ष 1: राम प्रामाणिक आहे. ✅ बरोबर. कारण विधानातून सिद्ध होतं. निष्कर्ष 2: राम चांगला शिकवतो. ❌ चूक. "चांगला शिकवतो" असं विधानात कुठेच नाही.नियम 2: "अनुमान (Assumption) निष्कर्ष नसतो"निष्कर्ष म्हणजे 100% खात्री. "असू शकतं", "शक्यता आहे" असा विचार निष्कर्षात चालत नाही. विधान: आज पाऊस पडत आहे. निष्कर्ष 1: रस्ते ओले असतील. ❌ चूक. हा अनुमान आहे. कदाचित रस्त्यावर शेड असेल. 100% खात्री नाही. निष्कर्ष 2: हवेत आर्द्रता आहे. ✅ बरोबर. पाऊस पडत असेल तर आर्द्रता 100% असणारच.नियम 3: "Negative विधानावरून Positive निष्कर्ष निघत नाही"विधान: कोणताही विद्यार्थी हुशार नाही. निष्कर्ष: काही विद्यार्थी हुशार आहेत. ❌ 100% चूक. विधानाच्या एकदम उलट आहे.नियम 4: "सर्व" वरून "काही" निघतो, पण "काही" वरून "सर्व" निघत नाहीविधान: सर्व पक्षी उडतात. निष्कर्ष 1: काही पक्षी उडतात. ✅ बरोबर. जर सर्व उडतात तर काही तर उडणारच. विधान: काही फुले लाल आहेत. निष्कर्ष 2: सर्व फुले लाल आहेत. ❌ चूक. "काही" म्हणजे "सर्व" नाही.नियम 5: "पुन्हा तेच विधान निष्कर्ष नसतो"विधानाचीच भाषा बदलून निष्कर्ष दिला असेल तर तो बरोबर धरायचा नाही. निष्कर्ष म्हणजे नवीन माहिती जी विधानातून निघते. विधान: मुंबई महाराष्ट्राची राजधानी आहे. निष्कर्ष: महाराष्ट्राची राजधानी मुंबई आहे. ❌ चूक. हे तेच विधान आहे. नवीन काही नाही.3. 10 सेकंदात उत्तर काढण्याच्या 3 Secret TricksTrick 1: "जर-तर" वाली Trickजेव्हा विधान "जर A तर B" असेल तेव्हा 2 गोष्टी लक्षात ठेवा. विधान: जर पाऊस पडला, तर मॅच रद्द होईल. 1. "पाऊस पडला" हे खरं असेल तर "मॅच रद्द" 100% खरं आहे. निष्कर्ष: पाऊस पडला. त्यामुळे मॅच रद्द झाली. ✅ बरोबर. 2. "मॅच रद्द झाली नाही" हे खरं असेल तर "पाऊस पडला नाही" 100% खरं आहे. निष्कर्ष: मॅच रद्द झाली नाही. त्यामुळे पाऊस पडला नाही. ✅ बरोबर. पण: "मॅच रद्द झाली" यावरून "पाऊस पडला" असं नक्की सांगता येत नाही. ❌ कारण मॅच दुसऱ्या कारणाने पण रद्द होऊ शकते.Trick 2: "फक्त, केवळ, सगळे" शब्दांपासून सावधाननिष्कर्षात "फक्त", "केवळ", "एकमेव" असे शब्द आले की 99% वेळा तो निष्कर्ष चूक असतो. विधान: भारतात अनेक मोठी शहरे आहेत. निष्कर्ष: मुंबई हेच भारतातील एकमेव मोठे शहर आहे. ❌ चूक. "एकमेव" शब्द आल्यामुळे. विधानात "अनेक" म्हटलंय.Trick 3: Venn Diagram ची Trickदोन विधानं असतील तेव्हा डोक्यात वर्तुळ काढा. विधान 1: सर्व A हे B आहेत. विधान 2: सर्व B हे C आहेत. डोक्यात चित्र: A चं वर्तुळ B च्या आत. B चं वर्तुळ C च्या आत. निष्कर्ष: सर्व A हे C आहेत. ✅ 100% बरोबर. कारण A शेवटी C मध्येच आहे.4. Police Bharti मध्ये आलेले 5 प्रश्न सोडवून दाखवलेप्रश्न 1: विधान: सर्व डॉक्टर श्रीमंत आहेत. काही श्रीमंत लोक प्रामाणिक आहेत. निष्कर्ष 1: काही डॉक्टर प्रामाणिक आहेत. निष्कर्ष 2: काही प्रामाणिक लोक डॉक्टर आहेत. उत्तर: दोन्ही ❌ चूक. स्पष्टीकरण: "डॉक्टर" आणि "प्रामाणिक" यांचा थेट संबंध जोडलेला नाही. दोघेही "श्रीमंत"शी जोडले आहेत. कदाचित जे डॉक्टर आहेत ते प्रामाणिक नसतीलच. 100% खात्री नाही.प्रश्न 2: विधान: फेसबुक वापरणारे सर्वजण तरुण आहेत. निष्कर्ष: जे तरुण नाहीत ते फेसबुक वापरत नाहीत. उत्तर: ✅ बरोबर. स्पष्टीकरण: "जर-तर" नियम. जर फेसबुक वापरतो -> तर तरुण आहे. त्यामुळे तरुण नाही -> फेसबुक वापरत नाही. हे 100% सिद्ध होतं.प्रश्न 3: विधान: जगण्यासाठी अन्न आवश्यक आहे. निष्कर्ष: माणूस अन्नाशिवाय जगू शकत नाही. उत्तर: ✅ बरोबर. स्पष्टीकरण: "आवश्यक" म्हणजे त्याशिवाय शक्य नाही. हा थेट अर्थ आहे.प्रश्न 4: विधान: 90% भारतीय क्रिकेट पाहतात. निष्कर्ष 1: 10% भारतीय क्रिकेट पाहत नाहीत. निष्कर्ष 2: क्रिकेट हा भारतातील सर्वात लोकप्रिय खेळ आहे. उत्तर: निष्कर्ष 1 ✅ बरोबर. निष्कर्ष 2 ❌ चूक. स्पष्टीकरण: 90% पाहतात म्हणजे 10% पाहत नाहीत हे नक्की. पण "सर्वात लोकप्रिय" आहे हे विधानात नाही. कदाचित कबड्डी 95% लोक पाहत असतील.प्रश्न 5: विधान: कोणताही नेता गरीब नाही. निष्कर्ष: सर्व गरीब लोक नेता नाहीत. उत्तर: ✅ बरोबर. स्पष्टीकरण: जर नेता असलास तर गरीब नाहीस. म्हणजे गरीब असलास तर नेता नाहीस. हे लॉजिक आहे.5. 100% मार्क मिळवण्यासाठी शेवटच्या 3 टिप्सभावनिक होऊ नका: "मांजरे गोड असतात" असं विधान असेल तर "हो खरंच" असं मनात म्हणू नका. फक्त लॉजिक वापरा."काही" चा अर्थ "किमान एक, कमाल सर्व" असा होतो. याचा अर्थ "फक्त काही" असा होत नाही.दोन Negative विधानांवरून कधीच Positive निष्कर्ष निघत नाही. उदा: "कोणताही A हा B नाही. कोणताही B हा C नाही." यावरून A आणि C चा संबंध काढता येत नाही.मित्रांनो, विधान-निष्कर्ष हा प्रॅक्टिसचा विषय आहे. रोज 10 प्रश्न सोडवा. वर दिलेले 5 नियम एका कागदावर लिहून ठेवा.तुम्हाला हा लेख समजला का? Comment मध्ये सांगा. कोणता नियम अवघड वाटतो तो विचारा. मी पुढच्या Post मध्ये अजून उदाहरणे देईन.All the best for Police Bharti! लॉजिक वापरा आणि जिंका!