Day 13: Syllogism Math Trick - विधान आणि निष्कर्ष 2 मार्क पक्के | Police Bharti, MPSC
मित्रांनो, Reasoning-मधील 'विधान आणि निष्कर्ष' हा Police Bharti, Talathi, ZP, MPSC, SSC या परीक्षेत बुद्धिमत्ता चाचणी मध्ये विधान आणि निष्कर्ष या घटकावर 2 ते 4 प्रश्न हमखास येतात. हा विषय सोडवताना बऱ्याच जणांना भीती वाटते, पण 80% मुले इथेच चूक करून मुकतात आणि आपण निवडलेला विधी 'नकारात्मक' ठरतो. निष्कर्ष काढताना आहे 1 ते 10 सेकंदात कसं ओळखायचं ते शिकणार आहोत. 5 गोल्डन नियम आणि 3 Trick समजल्या की एक पण प्रश्न चुकणार नाही. विधान आणि निष्कर्ष म्हणजे काय? विधान (Statement) - परीक्षेत दिलेली 1 किंवा 2 वाक्ये. ही 100% खरी मानायची. आपल्या डोक्यातलं ज्ञान वापरायचं नाही. उदाहरण: विधान - "सर्व मांजरे प्राणी आहेत." निष्कर्ष (Conclusion) - त्या विधानावरून काय सिद्ध होते? काय नक्की खरं आहे? उदाहरण: निष्कर्ष - "काही प्राणी मांजरे आहेत." - हे बरोबर आहे. महत्वाचा नियम: जगात काय खरं आहे हे महत्वाचं नाही, विधानात काय दिलंय तेच फक्त खरं माना.
1. Syllogism चे 4 प्रकार - 100% येणारच
विधानात 4 प्रकारची वाक्ये असतात. त्यांना A, E, I, O नावं आहेत. हे पाठ केलं की 50% प्रश्न सुटले.
| प्रकार | नाव | उदाहरण | MPSC Trick |
|---|---|---|---|
| A | All - सर्व | सर्व मांजरे प्राणी आहेत. | Positive Universal. "सर्व" पासून सुरुवात. |
| E | No - एकही नाही | एकही मासा पक्षी नाही. | Negative Universal. "नाही" पासून सुरुवात. |
| I | Some - काही | काही मुले हुशार आहेत. | Positive Particular. "काही" पासून सुरुवात. |
| O | Some Not - काही नाहीत | काही पक्षी उडत नाहीत. | Negative Particular. "काही नाही" पासून सुरुवात. |
2. निष्कर्ष काढण्याचे 5 गोल्डन नियम - 100% मार्क्स देणारे
नियम 1: विधान 100% खरे माना
भावनिक व्हायचं नाही. निष्कर्ष काढताना 5 शब्दात नियम - 100% महत्वाचा नियम: "फक्त विधानातील माहिती वापरायची. बाहेरच्या General Knowledge वापरायचं नाही."
उदाहरण: विधान: सर्व शिक्षक प्रामाणिक आहेत. राम शिक्षक आहे.
निष्कर्ष 1: राम प्रामाणिक आहे. बरोबर ✅ कारण विधानात सिद्ध होतं.
निष्कर्ष 2: राम चांगला शिकवतो. चूक ❌ "चांगला शिकवतो" असं विधानात कुठेच नाही.
नियम 2: "अनुमान" - Assumption निष्कर्ष नसतो
निष्कर्ष म्हणजे 100% खात्री. "असं वाटतं", "कदाचित असेल" अशा विचार निष्कर्षात येत नाहीत. विधानात आज पाऊस पडला आहे. निष्कर्ष 1: रस्ते ओले असतील. चूक ❌ हा अनुमान आहे. कदाचित रस्त्यावर शेड असेल, 100% खात्री नाही. निष्कर्ष 2: ढगात आर्द्रता चूक ❌ बाहेरचं फक्त आज असेल तर आहेत 100% असण्याचा नियम.
नियम 3: "Negative विधानातून" - Positive निष्कर्ष निघत नाही
कोणत्याही विधानातून हाच नाही. निष्कर्ष: काही विद्यार्थी हुशार आहेत. चूक ❌ 100% खरं. विधानाच्या एकदम उलट आहे नियम 4: "सर्व-नाही-काही" नियम. याला "काही" बरोबर "सर्व" किंवा नाही. जसे पक्षी उडतात. निष्कर्ष 1: काही पक्षी उडतात ✅ बरोबर. जर सर्व उडतात तर काही तर उडणारच. विधान: काही मुले हुशार आहेत. निष्कर्ष 2: सर्व मुले हुशार आहेत. चूक ❌ "काही" म्हणजे "सर्व" नाही.
नियम 5: "दुधा तिथे मिठ" निष्कर्ष नसतो
विधानातील दोन शब्द जोडून नवीन माहिती बनवायची नाही. निष्कर्ष म्हणजे नवीन माहिती जी विधानातून निघते. विधान: भुजंग महाराष्ट्राची राजधानी आहे. निष्कर्ष: महाराष्ट्राची राजधानी मुंबई आहे. चूक ❌ हे तेच विधान आहे, नवीन काही नाही.
3. 10 सेकंदात उत्तर काढण्याच्या 3 Secret Tricks
Trick 1: "सर्व-तर-काही" Trick
जेव्हा विधान "A तर B आहेत" तेव्हा 2 गोष्टी लगेच ठेवा. विधान: सर्व पाळीव प्राणी, तर मंचर आहेत. 1. "पाळीव प्राणी ही झार असलेल तर सर्व खरं" 100% खरं आहे. निष्कर्ष: पाळीव प्राणी, मंचर आहे. बरोबर ✅ 2. "मंचर ही झाली नाही" तर झर असेल तर "पाळीव प्राणी नाही" 100% खरं आहे. निष्कर्ष: मंचर हा झाली नाही, त्यामुळे पाळीव प्राणी नाही. बरोबर ✅ मंचर तर झाली प्राण्यापेक्षा "पाळीव प्राणी असो झाली" लागतं तेच नाही. चूक ❌ काळ मंच तर झुगा करायला पाहू रडू होऊ शकतो.
Trick 2: "फक्त, केवळ, एकमेव" शब्दांपासून सावध
"फक्त-काही" असे शब्द आले की 99% वेळा तो निष्कर्ष चूक असतो. विधान: भारतात अनेक मोठे शहर आहेत. निष्कर्ष: मुंबई हे भारतातील एकमेव मोठे शहर आहे. चूक ❌ "एकमेव" शब्द असल्यामुळे विधानाचा "अनेक" शब्द मोडतो.
Trick 3: Venn Diagram शिवाय Trick
Venn Diagram ही Trick वेळ खाणारी आहे. त्याऐवजी 3 सेकंदात हे बघा. नियम 1: जर A चे B असतील आणि B चे C असतील, तर A चे C असतील. 100% बरोबर. कारण A हा B मधेच C मधेच आहे.4. Police Bharti साठी अत्यंत 5 वर्षां पासून विचारलेले 1. विधान: सर्व डॉक्टर श्रीमंत आहेत. काही श्रीमंत प्रामाणिक आहेत. निष्कर्ष 1: काही डॉक्टर प्रामाणिक आहेत. निष्कर्ष 2: काही प्रामाणिक डॉक्टर आहेत. उत्तर: दोन्ही चूक ❌ कारण "श्रीमंत" हा Middle Term आहे. तो दोन्ही विधानात "काही" ने जोडला आहे. निष्कर्ष नाही. "सर्व- काही" मधून निष्कर्ष निघत नाही. 2. विधान: कोणताही खेळाडू लहान नाही. निष्कर्ष: जे लहान नाहीत ते खेळाडू आहेत. चूक ❌ उलटं केलं. "No A is B" चं Converse "No B is A" असतं. "All B are A" नाही. 3. विधान: सर्व गुले गोड आहेत. काही गोड कडू आहेत. निष्कर्ष 1: काही गुले कडू आहेत. चूक ❌ "गोड" हा Middle Term आहे. पण एक विधान "All" आणि दुसरं "Some" आहे. नियम: दोन्ही विधान Positive असून एक "All" व एक "Some" असेल तर निष्कर्ष "Some" ने निघतो. म्हणजे "काही गुले कडू आहेत" हे बरोबर आहे. पण Police Bharti मध्ये 99% वेळा हे चुकीचं देतात. कारण "काही गोड कडू" याचा अर्थ "काही गोड असे आहेत जे कडू नाहीत" असाही होतो. म्हणून Safe Side - चूक माना. 4. विधान: 60% भारतीय शिक्षित आहेत. निष्कर्ष 1: 40% अशिक्षित आहेत. चूक ❌ विधानात "फक्त" शब्द नाही. 60% शिक्षित म्हणजे बाकीचे अशिक्षित असतीलच असं नाही. काही माहिती नसेल. 5. विधान: कोणताही चोर प्रामाणिक नसतो. काही पोलीस चोर आहेत. निष्कर्ष: काही पोलीस प्रामाणिक नाहीत. बरोबर ✅ 100% खरं. "No A is B" + "Some C are A" = "Some C are not B".
4. Police Bharti साठी 20 Most Repeated Examples
- विधान: सर्व झाडे हिरवी आहेत. गुलाब झाड आहे.
निष्कर्ष: गुलाब हिरवा आहे. ✅ - विधान: काही फळे आंबे आहेत. सर्व आंबे गोड आहेत.
निष्कर्ष: काही फळे गोड आहेत. ✅ - विधान: एकही मुलगा हुशार नाही. राम मुलगा आहे.
निष्कर्ष: राम हुशार नाही. ✅ - विधान: काही मांजरे कुत्री आहेत. एकही कुत्रा प्राणी नाही.
निष्कर्ष: काही मांजरे प्राणी नाहीत. ✅ - विधान: सर्व A, B आहेत. काही B, C आहेत.
निष्कर्ष: काही A, C आहेत. ❌ Definite नाही.
Negative विधानातून Positive निष्कर्ष निघत नाही. हा नियम 100% लक्षात ठेवा.
Post a Comment