Day 14: वनरक्षक भरती Math Trick - सरळव्याज 10 सेकंदात

सरळव्याज कसे काढायचे? 2 मार्क पक्के | Police Bharti, Talathi साठी संपूर्ण माहितीनमस्कार मित्रांनो 🙏 Police Bharti, Talathi, ZP, MPSC, बँकिंग या सर्व परीक्षेत सरळव्याज या घटकावर 1 ते 2 प्रश्न हमखास येतात. बँकेत पैसे ठेवले किंवा कर्ज घेतले की व्याज लागते, तेच हे. विषय सोपा आहे, फक्त सूत्र आणि एकक पक्के करा.आज आपण सरळव्याज म्हणजे काय, त्याची 3 मुख्य सूत्रे, आणि 20 सेकंदात प्रश्न सोडवण्याच्या 4 Trick शिकणार आहोत. शेवटी 5 प्रश्न पण सोडवून दाखवले आहेत.1. सरळव्याज साठी लागणारे 4 महत्वाचे शब्द1. मुद्दल - Principal (P): जे पैसे आपण बँकेत ठेवतो किंवा बँकेकडून कर्ज घेतो ती मूळ रक्कम. उदाहरण: तुम्ही बँकेत 10,000 रुपये ठेवले. इथे मुद्दल = 10,000 रुपये.2. दर - Rate (R): मुद्दलावर दरवर्षी किती % व्याज लागेल तो दर. उदाहरण: बँक 5% दराने व्याज देते. इथे दर = 5%.3. मुदत - Time (T): जितक्या वर्षांसाठी पैसे ठेवले/घेतले ती मुदत. मुदत नेहमी वर्षात पाहिजे. उदाहरण: 2 वर्षांसाठी ठेवले. इथे मुदत = 2 वर्षे.4. सरळव्याज - Simple Interest (SI): फक्त मुद्दलावर मिळणारे व्याज. मुद्दल दरवर्षी तीच राहते.5. रास - Amount (A): मुदत संपल्यावर मिळणारी एकूण रक्कम. सूत्र: रास = मुद्दल + सरळव्याज | A = P + SI2. जगातलं सर्वात महत्वाचं सूत्र: सरळव्याजाचं सूत्र👉 मुख्य सूत्र: सरळव्याज = (मुद्दल × दर × मुदत) / 100 SI = (P × R × T) / 100हेच एक सूत्र पाठ केलं की 90% प्रश्न सुटतात.उदाहरण 1: सरळव्याज काढणे प्रश्न: 5000 रुपयांचे 4% दराने 3 वर्षांचे सरळव्याज किती? उत्तर: P = 5000, R = 4, T = 3 SI = (5000 × 4 × 3) / 100 SI = (60000) / 100 = 600 रुपये. म्हणजे 3 वर्षांनी 600 रुपये व्याज मिळेल. रास = 5000 + 600 = 5600 रुपये.3. एककाचा घोळ: मुदत महिने किंवा दिवसात असेल तर काय करायचं?Rule: सूत्रात T ची किंमत नेहमी वर्षात टाकायची.1. मुदत महिन्यात असेल तर: 12 ने भाग द्या. उदाहरण: 6 महिने = 6/12 = 1/2 = 0.5 वर्षे. 8 महिने = 8/12 = 2/3 वर्षे.2. मुदत दिवसात असेल तर: 365 ने भाग द्या. उदाहरण: 73 दिवस = 73/365 = 1/5 = 0.2 वर्षे. Trick: 1 वर्ष = 365 दिवस. त्यामुळे 73 दिवस म्हणजे 1/5 वर्ष, 146 दिवस म्हणजे 2/5 वर्ष.प्रश्न: 12000 रुपयांचे 10% दराने 6 महिन्यांचे सरळव्याज किती? उत्तर: T = 6/12 = 1/2 वर्ष. SI = (12000 × 10 × 1/2) / 100 = (120000 / 2) / 100 = 60000 / 100 = 600 रुपये.4. परीक्षेत वेळ वाचवणाऱ्या 4 Secret TricksTrick 1: मुद्दल दुप्पट/तिप्पट कधी होईल?प्रश्न: किती % दराने एखादी रक्कम 5 वर्षात दुप्पट होईल? Trick: रक्कम दुप्पट म्हणजे व्याज = मुद्दल. जर P = 100 मानले तर SI = 100 पाहिजे. 100 = (100 × R × 5) / 100 => 100 = 5R => R = 20%. शॉर्ट सूत्र: दर = 100 / वर्षे (दुप्पट होण्यासाठी) दर = 200 / वर्षे (तिप्पट होण्यासाठी) वरील प्रश्न: 100 / 5 = 20%. 2 सेकंदात उत्तर.Trick 2: दर आणि मुदतीची अदलाबदलप्रश्न: एका रकमेचे 5% दराने 4 वर्षांचे व्याज आणि 4% दराने 5 वर्षांचे व्याज समान असते का? Trick: R × T ची किंमत समान असेल तर व्याज समान येते. इथे 5 × 4 = 20 आणि 4 × 5 = 20. म्हणून व्याज समान येईल.Trick 3: दर % आणि वर्षे समान असतील तरप्रश्न: 8% दराने 8 वर्षांचे व्याज काढायचे आहे. Trick: R × T = 8 × 8 = 64. म्हणजे व्याज = मुद्दलाच्या 64/100 = 64%. जर मुद्दल 5000 असेल तर व्याज = 5000 च्या 64% = 3200 रुपये. भागाकार न करता झाले.Trick 4: मुद्दल काढण्याची Trickप्रश्न: कोणत्या रकमेचे 12% दराने 2 वर्षात 480 रुपये व्याज मिळेल? सूत्र: P = (SI × 100) / (R × T) P = (480 × 100) / (12 × 2) = 48000 / 24 = 2000 रुपये.5. Police Bharti मध्ये आलेले 5 प्रश्न सोडवून दाखवलेप्रश्न 1: 8000 रुपयांची रास 5% दराने 3 वर्षांनी किती होईल? उत्तर: आधी SI काढा: SI = (8000 × 5 × 3) / 100 = 1200 रुपये. रास A = P + SI = 8000 + 1200 = 9200 रुपये.प्रश्न 2: किती वर्षात 6000 रुपयांचे 10% दराने 1800 रुपये व्याज मिळेल? उत्तर: सूत्र: T = (SI × 100) / (P × R) T = (1800 × 100) / (6000 × 10) = 180000 / 60000 = 3 वर्षे.प्रश्न 3: 4% दराने किती रकमेची 5 वर्षांनी रास 3600 रुपये होईल? उत्तर: इथे A = 3600 आहे. P काढायचे आहे. A = P + SI => A = P + (P×R×T)/100 => A = P [1 + (RT/100)] 3600 = P [1 + (4×5)/100] = P [1 + 20/100] = P [1.2] P = 3600 / 1.2 = 3000 रुपये.प्रश्न 4: एक रक्कम 2 वर्षात 1200 आणि 5 वर्षात 1500 होते. तर मुद्दल आणि दर किती? उत्तर: 5 वर्ष - 2 वर्ष = 3 वर्षांचे व्याज = 1500 - 1200 = 300 रुपये. म्हणजे 1 वर्षाचे व्याज = 300 / 3 = 100 रुपये. 2 वर्षाचे व्याज = 200 रुपये. मुद्दल P = 2 वर्षांची रास - 2 वर्षाचे व्याज = 1200 - 200 = 1000 रुपये. दर R = (SI × 100) / (P × T) = (100 × 100) / (1000 × 1) = 10%.प्रश्न 5: 2500 रुपयांवर 3 वर्षांनी 6% आणि 4% दराने मिळणाऱ्या व्याजात किती फरक पडेल? उत्तर: दरातील फरक = 6% - 4% = 2%. फरक = मुद्दलाच्या 2% चे 3 वर्षांचे व्याज. SI = (2500 × 2 × 3) / 100 = 150 रुपये. Trick: मुद्दल × दरातील फरक × मुदत / 100. डायरेक्ट करा.6. 100% मार्क मिळवण्यासाठी शेवटच्या 3 टिप्समुदत वर्षात करा: महिने/दिवस दिले तर आधी वर्षात Convert करा. नाहीतर 100% चूक.सरळव्याज आणि चक्रवाढव्याज मधला फरक: सरळव्याजात मुद्दल बदलत नाही. चक्रवाढव्याजात दरवर्षी मुद्दल बदलते.रास दिली असेल तर: आधी व्याज काढा, मग मुद्दल काढा. डायरेक्ट मुद्दल काढू नका.मित्रांनो, सरळव्याज हा बँकिंगचा पाया आहे. SI = PRT/100 हे सूत्र आणि T वर्षात घेणे, एवढं लक्षात ठेवा.तुम्हाला हा लेख समजला का? Comment मध्ये सांगा. सरळव्याज वर अजून कोणता प्रश्न अडतो तो विचारा. पुढच्या Post मध्ये चक्रवाढव्याज शिकू.All the best for Police Bharti! अभ्यास करत रहा!