नफा-तोटा 1 सेकंदात ZP 1 Mark PDF | MPSC, Police Bharti, Talathi Exam

विभक्ती - मराठी व्याकरण संपूर्ण माहिती

#MPSC #PoliceBharati #Talathi #MarathiGrammar #VisiongovAcademy

1. प्रस्तावना: विभक्ती का शिकायची?

MPSC, Police Bharati, Talathi, ZP अशा सर्व स्पर्धा परीक्षांमध्ये मराठी व्याकरण हा 20 ते 25 गुणांसाठी महत्त्वाचा घटक आहे. त्यातील 'विभक्ती' हा भाग दरवर्षी 2 ते 4 मार्कांसाठी विचारला जातो. विभक्ती समजली की वाक्यरचना, शब्दांच्या जाती, प्रयोग हे सर्व भाग सोपे होतात. अनेक विद्यार्थ्यांचा गोंधळ द्वितीया-चतुर्थी आणि प्रथमा-तृतीया मध्ये होतो. म्हणून हा लेख शेवटपर्यंत वाचा, 2000 शब्दात सर्व Doubt Clear होतील.

2. विभक्ती म्हणजे काय? सोप्या भाषेत

आपण बोलताना किंवा लिहिताना शब्दांचा एकमेकांशी संबंध जोडतो. हा संबंध जोडण्यासाठी नामाला काही अक्षरे जोडली जातात. या अक्षरांना 'प्रत्यय' म्हणतात आणि या प्रत्ययामुळेच नामाचा क्रियापदाशी किंवा इतर नामाशी जो संबंध तयार होतो, त्याला 'विभक्ती' म्हणतात.

साधं उदाहरण: 'राम आंबा खातो' हे वाक्य अपूर्ण वाटते. 'राम ने आंबा खाल्ला' असे म्हटले की पूर्ण अर्थ कळतो. येथे 'ने' हा प्रत्यय कर्ता 'राम' याचा 'खाणे' या क्रियेशी संबंध दाखवतो. हा संबंध म्हणजेच विभक्ती.

मराठीमध्ये एकूण 8 विभक्ती आहेत. संस्कृतमध्ये देखील 8 विभक्ती आहेत, त्यावरूनच मराठीत आल्या आहेत.

3. आठही विभक्तींचा सविस्तर तक्ता

क्र.	विभक्तीचे नाव	मुख्य प्रत्यय	अर्थ / ओळखण्यासाठी प्रश्न	उदाहरण
1	प्रथमा	- , ने, ए	वाक्यातील कर्ता. 'कोण?' किंवा 'काय?' या प्रश्नाचे उत्तर.	मुलगा खेळतो. पोपटाने दाणा टिपला.
2	द्वितीया	स, ला, ते	कर्म. क्रियेचा परिणाम ज्याच्यावर होतो. 'कोणाला?' 'कशाला?'	आईने बाळाला निजवले. मी पुस्तकाला कव्हर घातले.
3	तृतीया	ने, ए, शी, नी	करण. क्रिया ज्याच्या 'साहाय्याने' घडते. 'कोणाने?' 'कशाने?'	चाकूने फळ काप. तो माझ्याशी बोलला.
4	चतुर्थी	स, ला, ते, करिता, साठी	संप्रदान. ज्याच्यासाठी कृती केली जाते. 'कोणासाठी?' 'कशासाठी?'	गरीबांसाठी अन्नदान करा. मी तुला पैसे दिले.
5	पंचमी	ऊन, हून, पासून	अपादान. 'वेगळे होणे' किंवा 'उगम'. 'कोणापासून?' 'कशापासून?'	झाडावरून पान गळाले. हिमालयापासून गंगा उगम पावते.
6	षष्ठी	चा, ची, चे	संबंध. दोन नामांमधील मालकी किंवा संबंध. 'कोणाचा?' 'कशाचा?'	हा श्यामचा चेंडू आहे. गावाची शाळा मोठी आहे.
7	सप्तमी	त, ई, आ, मध्ये, वर	अधिकरण. क्रिया घडण्याची जागा, वेळ, विषय. 'कुठे?' 'कधी?' 'कशात?'	टेबलावर पुस्तक आहे. उन्हाळ्यात गरम होते.
8	संबोधन	अरे, अग, नो, हो	हाक मारणे, संबोधणे. याला प्रत्यय नसून शब्द असतात.	अरे मुलांनो, शांत बसा. अग सखे, इकडे ये.

क्र.	विभक्ती	नाव	प्रत्यय	प्रश्न	उदाहरण
1	प्रथमा	कर्ता	- , ने, ए	कोण? काय?	राम खेळतो
2	द्वितीया	कर्म	स, ला, ते	कोणाला? कशाला?	बाळाला निजवले
3	तृतीया	करण	ने, ए, शी	कोणाने? कशाने?	चाकूने कापले
4	चतुर्थी	संप्रदान	ला, साठी	कोणासाठी?	गरिबाला दिले
5	पंचमी	अपादान	ऊन, हून, पासून	कोणापासून?	झाडापासून पडले
6	षष्ठी	संबंध	चा, ची, चे	कोणाचा?	रामाचा भाऊ
7	सप्तमी	अधिकरण	त, मध्ये, वर	कुठे? कधी?	घरात आहे
8	संबोधन	-	अरे, अग, नो	हाक मारणे	अरे मुलांनो!

4. परीक्षेत गोंधळ होणाऱ्या जोड्या - सविस्तर फरक

A. प्रथमा 'ने' vs तृतीया 'ने'

हा सर्वात जास्त गोंधळाचा मुद्दा आहे. सोपा नियम: जर 'ने' कर्त्याला लागला असेल तर प्रथमा, आणि जर साधन/हत्याराला लागला असेल तर तृतीया.

1. मोहनने अभ्यास केला. → 'मोहन' कर्ता आहे, म्हणून प्रथमा.
2. त्याने काठीने साप मारला. → 'काठी' हे मारण्याचे साधन आहे, म्हणून तृतीया.

B. द्वितीया 'ला' vs चतुर्थी 'ला'

दोन्हीला 'ला' प्रत्यय लागतो, मग ओळखायचे कसे? 'देणे' हा शब्द असेल तर 99% चतुर्थी असते.

1. मी पतंगाला दोरा बांधला. → दोऱ्याचा परिणाम पतंगावर होतोय. म्हणजे कर्म. म्हणून द्वितीया.
2. मी भावाला पतंग दिला. → 'दिला' क्रियापद आहे. भावासाठी कृती केली. म्हणून चतुर्थी.

C. षष्ठी विभक्तीची खासियत

षष्ठी विभक्तीचा संबंध क्रियापदाशी नसतो, तर तो दोन नामांमध्ये असतो. म्हणून तिला 'संबंध विभक्ती' म्हणतात. 'चा, ची, चे' हे प्रत्यय फक्त षष्ठीतच येतात, त्यामुळे ही ओळखणे सर्वात सोपे आहे.

5. 'आणि' प्रत्ययाची गंमत - अनेक विभक्तींमध्ये

'शी' हा प्रत्यय तृतीयेत 'रामाशी बोललो' आणि सप्तमीत 'दिल्लीशी संपर्क तुटला' असा दोन्हीकडे येतो. अर्थावरून ठरवावे लागते. संपर्क 'कुठे' तुटला? दिल्लीशी. म्हणजे स्थान, म्हणून सप्तमी.

6. लिंग, वचन आणि पुरुषानुसार प्रत्ययात बदल

षष्ठीचे 'चा, ची, चे' हे प्रत्यय पुढील नामाच्या लिंग-वचनानुसार बदलतात. हे MPSC मध्ये विचारतात.

लिंग-वचन	प्रत्यय	उदाहरण
पुल्लिंगी एकवचन	चा	रामचा भाऊ
स्त्रीलिंगी एकवचन	ची	रामची बहीण
नपुंसकलिंगी एकवचन	चे	रामचे पुस्तक
अनेकवचन	चे	रामचे मित्र

7. लक्षात ठेवण्याच्या Tricks

Trick 1: प्रत्ययांचा क्रम
"ने ला ने ला हून चा त नो"
प्रथमा-ने, द्वितीया-ला, तृतीया-ने, चतुर्थी-ला, पंचमी-हून, षष्ठी-चा, सप्तमी-त, संबोधन-नो

Trick 2: प्रश्न विचारा
वाक्य वाचून नामाला प्रश्न विचारा. 'कोण?' आले तर प्रथमा, 'कोणाला?' आले तर द्वितीया... हा क्रम पक्का करा.

8. 20 सराव प्रश्न - उत्तरांसह

1. तिने पत्र लिहिले - 'ने' कोणती विभक्ती? → प्रथमा
2. सुरीने भाजी चिरली - 'ने' कोणती विभक्ती? → तृतीया
3. शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना शिकवले - 'ना' कोणती विभक्ती? → द्वितीया
4. मी मित्रासाठी भेट आणली - 'साठी' कोणती विभक्ती? → चतुर्थी
5. आकाशातून विमान गेले - 'ऊन' कोणती विभक्ती? → पंचमी
6. देशाचे नाव भारत आहे - 'चे' कोणती विभक्ती? → षष्ठी
7. ताटात भात वाढला - 'आत' कोणती विभक्ती? → सप्तमी
8. अरे देवा, मला वाचव - 'अरे' कोणती विभक्ती? → संबोधन
9. तो पायाने लंगडा आहे - 'ने' कोणती विभक्ती? → तृतीया
10. मुंबईहून पुणे जवळ आहे - 'हून' कोणती विभक्ती? → पंचमी
11. बागेत फुले फुलली - 'त' कोणती विभक्ती? → सप्तमी
12. मुलीची बाहुली हरवली - 'ची' कोणती विभक्ती? → षष्ठी
13. पाहुण्यांना पाणी द्या - 'ना' कोणती विभक्ती? → चतुर्थी
14. मांजराने दूध प्याले - 'ने' कोणती विभक्ती? → प्रथमा
15. कुंपणाने शेत राखले - 'ने' कोणती विभक्ती? → तृतीया
16. देवाला नमस्कार कर - 'ला' कोणती विभक्ती? → द्वितीया
17. डोळ्यांनी पाहिले - 'नी' कोणती विभक्ती? → तृतीया
18. संगणकाचा शोध कोणी लावला? - 'चा' कोणती विभक्ती? → षष्ठी
19. नोकरांनो, कामाला लागा - 'नो' कोणती विभक्ती? → संबोधन
20. रस्त्यावरून गाडी गेली - 'ऊन' कोणती विभक्ती? → पंचमी

10. प्रत्येक विभक्तीचे 25-25 उदाहरणे - MPSC लेव्हल

A. प्रथमा विभक्ती - 25 उदाहरणे

1. राम शाळेत जातो.
2. सूर्य उगवला.
3. पावसाने झाडे भिजली.
4. शिक्षक शिकवतात.
5. मुलीने गाणे म्हटले.
6. वाघाने हल्ला केला.
7. वारे वाहू लागले.
8. ढगांनी आकाश व्यापले.
9. विद्यार्थी अभ्यास करतात.
10. डॉक्टर रुग्ण पाहतात.
11. पोलीस चोराला पकडतात.
12. शेतकऱ्याने पेरणी केली.
13. मासे पाण्यात पोहतात.
14. पक्ष्यांनी घरटे बांधले.
15. आम्ही खेळायला गेलो.
16. तुम्ही काय करता?
17. तो हुशार आहे.
18. ती सुंदर आहे.
19. हे पुस्तक आहे.
20. त्या लोकांनी मदत केली.
21. गावकरी एकत्र आले.
22. सरकारने निर्णय घेतला.
23. न्यायाधीश निकाल देतात.
24. सैनिक देशाचे रक्षण करतात.
25. मुलांनी प्रार्थना केली.

B. द्वितीया विभक्ती - 25 उदाहरणे

1. आईने बाळाला दूध पाजले.
2. शिक्षकाने विद्यार्थ्यांना शिकवले.
3. मी पुस्तकाला कव्हर घातले.
4. त्याने दरवाजाला कुलूप लावले.
5. ती देवाला नमस्कार करते.
6. पोलिसांनी चोराला अटक केली.
7. डॉक्टर रुग्णाला औषध देतात.
8. वडिलांनी मुलाला सायकल दिली.
9. शेतकऱ्याने बैलांना चारा घातला.
10. आम्ही मित्रांना बोलावले.
11. तिने साडीला फॉल लावला.
12. माळ्याने झाडांना पाणी दिले.
13. शिपायाने गेटला टाळा लावला.
14. तो भिंतीला रंग देतो.
15. मी पत्राला तिकीट लावले.
16. शिक्षक प्रश्नाला उत्तर देतात.
17. आई भांड्याला घासून घेते.
18. सुताराने लाकडाला आकार दिला.
19. कुंभार मडक्याला रंग देतो.
20. दुकानदाराने ग्राहकाला वस्तू दिली.
21. त्याने कुत्र्याला मारले.
22. शिकारीने हरिणाला पकडले.
23. मुलांनी शिक्षकाला फुल दिले.
24. सरकार जनतेला मदत करते.
25. बँक ग्राहकाला कर्ज देते.

C. तृतीया विभक्ती - 25 उदाहरणे

1. चाकूने भाजी चिर.
2. पेनाने पत्र लिही.
3. तो माझ्याशी बोलला.
4. ती तिच्याशी भांडली.
5. डोळ्यांनी पाहिले.
6. कानांनी ऐकले.
7. हाताने काम केले.
8. पायाने चाललो.
9. तो बैलगाडीने आला.
10. मी बसने गेलो.
11. चमच्याने जेव.
12. सुईने कपडा शिवला.
13. कुदळीने खड्डा खणला.
14. तो मित्रांशी खेळला.
15. शिक्षक दांड्याने शिकवतात.
16. सुतार हातोड्याने ठोकतो.
17. सोनार हत्यारांनी दागिना बनवतो.
18. ती झाडूने झाडू काढते.
19. पोलीस लाठीने मारतात.
20. आम्ही एकत्रितपणे काम केले.
21. तो बळाने दार तोडले.
22. ती प्रेमाने बोलली.
23. पाऊस जोराने पडला.
24. मी ईमेलने माहिती पाठवली.
25. त्याने फोनने संपर्क केला.

D. चतुर्थी विभक्ती - 25 उदाहरणे

1. मी भावाला भेट दिली.
2. त्याने गरीबांना मदत केली.
3. आई मुलासाठी जेवण बनवते.
4. हे देवासाठी आहे.
5. शाळा विद्यार्थ्यांसाठी आहे.
6. तो मित्राला पैसे देतो.
7. आम्ही रुग्णांसाठी औषध आणले.
8. सरकार शेतकऱ्यांसाठी योजना आणते.
9. मी आईसाठी साडी घेतली.
10. तो बहिणीसाठी खेळणे आणतो.
11. दान भुकेल्यांसाठी करा.
12. पाणी तहानलेल्यांना द्या.
13. कपडे गरजवंतांना वाटा.
14. मी गुरुंना वंदन करतो.
15. लोक नेत्याला मतदान करतात.
16. हे घर भाडेकरूसाठी आहे.
17. बँक उद्योजकांना कर्ज देते.
18. शाळा मुलांसाठी उघडली.
19. तो शिक्षकाला प्रश्न विचारतो.
20. आम्ही अनाथांसाठी निधी गोळा केला.
21. हे बक्षीस विजेत्यासाठी आहे.
22. मी तुला पत्र लिहिले.
23. त्याने मला बोलावले.
24. आम्ही त्यांना समजावले.
25. पोलीस नागरिकांसाठी काम करतात.

11. 100 सराव प्रश्न - MPSC, Police, Talathi Exam Pattern

क्र.	वाक्य	रेखांकित शब्द	विभक्ती	कारण
1	रामाने रावणाला मारले	रामाने	प्रथमा	कर्ता
2	रामाने रावणाला मारले	रावणाला	द्वितीया	कर्म
3	बाणाने रावण मारला	बाणाने	तृतीया	साधन
4	मी गरीबाला पैसे दिले	गरीबाला	चतुर्थी	संप्रदान
5	झाडावरून पान पडले	झाडावरून	पंचमी	वेगळे होणे
6	सीतेची साडी सुंदर आहे	सीतेची	षष्ठी	संबंध
7	घरात मांजर आहे	घरात	सप्तमी	जागा
8	अरे मित्रा, इकडे ये	मित्रा	संबोधन	हाक
9	शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना शिकवले	विद्यार्थ्यांना	द्वितीया	कर्म
10	मी शाळेसाठी पुस्तक घेतले	शाळेसाठी	चतुर्थी	उद्देश

अशाच प्रकारे 100 प्रश्न बनवता येतात. वरील 10 उदाहरणे पाहून बाकीचे स्वतः सोडवा.

12. परीक्षेत विचारले जाणारे 15 Confusing प्रश्न

Q1. 'रामाने' - कोणती विभक्ती?
Ans: जर 'रामाने मारले' असेल तर प्रथमा. जर 'रामाने मारले' म्हणजे साधन असेल तर तृतीया. संदर्भावरून ठरते.

Q2. 'ला' प्रत्यय कोणत्या दोन विभक्तीत येतो?
Ans: द्वितीया आणि चतुर्थी. देणे असेल तर चतुर्थी.

Q3. 'शी' प्रत्यय कोणत्या दोन विभक्तीत?
Ans: तृतीया आणि सप्तमी. 'बोलणे' असेल तर तृतीया, 'संबंध' असेल तर सप्तमी.

Q4. 'चा, ची, चे' फक्त कोणत्या विभक्तीत?
Ans: फक्त ष्ठी मध्ये.

Q5. संबोधन विभक्तीला प्रत्यय आहे का?
Ans: नाही, अरे, अग, नो हे शब्द आहेत.

13. 7 दिवसांचा अभ्यास प्लॅन - विभक्ती 100% पक्की

दिवस 1-2: वरील 8 विभक्तींचा तक्ता 5 वेळा वाचा. प्रत्येकी 10 उदाहरणे लिहा.
दिवस 3-4: गोंधळाच्या जोड्या - प्रथमा vs तृतीया, द्वितीया vs चतुर्थी 50 प्रश्न सोडवा.
दिवस 5: मागील 5 वर्षांचे MPSC, Police पेपर सोडवा.
दिवस 6: 100 प्रश्नांची टेस्ट द्या. 90+ टार्गेट.
दिवस 7: फक्त Revision + Tricks पाठ करा.

14. शेवटची 50 One-Liner - Exam च्या आधी वाचा

1. एकूण विभक्ती: 8
2. कर्ता: प्रथमा
3. कर्म: द्वितीया
4. करण: तृतीया
5. संप्रदान: चतुर्थी
6. अपादान: पंचमी
7. संबंध: ष्ठी
8. अधिकरण: सप्तमी
9. हाक: संबोधन
10. ने = प्रथमा/तृतीया
11. ला = द्वितीया/चतुर्थी
12. चा, ची, चे = षष्ठी
13. ऊन, हून = पंचमी
14. त, मध्ये = सप्तमी
15. अरे = संबोधन
16. देणे = चतुर्थी
17. साधन = तृतीया
18. जागा = सप्तमी
19. मालकी = षष्ठी
20. वेगळे = पंचमी

🎯 अंतिम शब्द

मित्रांनो, विभक्ती हा 4 मार्कांचा विषय आहे. हे 4 मार्क वाया जाऊ देऊ नका.
फक्त 1 तक्ता + 7 Tricks = 4/4 मार्क्स पक्के

All The Best! जय हिंद! जय महाराष्ट्र! 🇮🇳

15. प्रत्येक विभक्तीचे सविस्तर नियम + अपवाद + 50 उदाहरणे

A. प्रथमा विभक्ती - कर्ता

नियम 1: वाक्यात क्रिया करणारा तो कर्ता. 'कोण?' 'काय?' या प्रश्नाचे उत्तर.
नियम 2: वर्तमानकाळात 'ने' लागत नाही. भूतकाळात सकर्मक क्रियापदाला 'ने' लागतो.

1. मी शाळेत जातो. - वर्तमान
2. मीने पत्र लिहिले. - भूतकाळ, सकर्मक
3. पाऊस पडला.
4. सूर्य उगवला.
5. आम्ही खेळलो.
6. तुम्ही काय करता?
7. तो डॉक्टर आहे.
8. ती नाचते.
9. मुले गातात.
10. पक्षी उडतात.
11. शिक्षकांनी शिकवले.
12. पोलिसांनी चोर पकडला.
13. शेतकऱ्याने नांगरले.
14. डॉक्टरने तपासले.
15. न्यायाधीशाने निकाल दिला.
16. सरकारने निर्णय घेतला.
17. विद्यार्थ्यांनी अभ्यास केला.
18. कामगारांनी संप केला.
19. सैनिकांनी युद्ध जिंकले.
20. शास्त्रज्ञाने शोध लावला.
21. लेखकाने पुस्तक लिहिले.
22. कलाकाराने चित्र काढले.
23. गायकाने गाणे म्हटले.
24. दुकानदाराने दुकान बंद केले.
25. नोकराने काम केले.

B. द्वितीया विभक्ती - कर्म

नियम: क्रियेचा परिणाम ज्याच्यावर होतो तो कर्म. 'कोणाला?' 'कशाला?'
अपवाद: काही क्रियांना कर्म लागत नाही - झोपणे, रडणे, हसणे

1. आईने बाळाला निजवले.
2. शिक्षकाने विद्यार्थ्याला मारले.
3. मी पुस्तक वाचतो.
4. तो पत्र लिहितो.
5. पोलिसांनी चोराला पकडले.
6. डॉक्टर रुग्णाला पाहतात.
7. वडिलांनी मुलाला पैसे दिले.
8. आम्ही सिनेमा पाहिला.
9. ती गाणे गाते.
10. तो क्रिकेट खेळतो.
11. शेतकऱ्याने शेत नांगरले.
12. सुतार लाकूड तोडतो.
13. कुंभार माती तुडवतो.
14. धोबि कपडे धुतो.
15. नाभिक केस कापतो.
16. दुकानदार सामान विकतो.
17. बँक कर्ज देते.
18. सरकार योजना राबवते.
19. लोक नेत्याला निवडतात.
20. आम्ही देवाला मानतो.
21. ती फुलाला पाणी देते.
22. माळी झाडाला खत घालतो.
23. शिपाई गेट उघडतो.
24. शिक्षक प्रश्न विचारतात.
25. विद्यार्थी उत्तर देतात.

C. तृतीया विभक्ती - करण

नियम: क्रिया ज्या साधनाने होते ते करण. 'कोणाने?' 'कशाने?'
सोबत अर्थ: 'शी' प्रत्यय सोबत दाखवतो

1. चाकूने भाजी काप.
2. पेनाने लिही.
3. तो माझ्याशी बोलला.
4. आम्ही एकत्र काम केले.
5. डोळ्यांनी पाहिले.
6. कानांनी ऐकले.
7. हाताने खाल्ले.
8. पायाने चाललो.
9. तो बसने आला.
10. मी ट्रेनने गेलो.
11. चमच्याने जेव.
12. झाडूने झाडले.
13. कुदळीने खणले.
14. शिक्षक दांड्याने शिकवतात.
15. सुतार हातोड्याने ठोकतो.
16. लोहार घणाने मारतो.
17. दर्जी सुईने शिवतो.
18. शेतकरी नांगराने नांगरतो.
19. तो रागाने बोलला.
20. ती प्रेमाने समजावते.
21. पाऊस जोराने पडला.
22. वारा वेगाने वाहिला.
23. मी फोनने बोललो.
24. त्याने ईमेलने पाठवले.
25. आम्ही WhatsApp ने मेसेज केला.

16. 200 Objective प्रश्न - MPSC, Police, Talathi

क्र.	प्रश्न	उत्तर
1	'रामाने' खाल्ले - कोणती विभक्ती?	प्रथमा
2	'रामाने' मारले - कोणती विभक्ती?	प्रथमा
3	'काठीने' मारले - कोणती विभक्ती?	तृतीया
4	'मुलाला' दिले - कोणती विभक्ती?	द्वितीया/चतुर्थी
5	'मुलाला' मारले - कोणती विभक्ती?	द्वितीया
6	'मुलासाठी' आणले - कोणती विभक्ती?	चतुर्थी
7	'झाडावरून' पडले - कोणती विभक्ती?	पंचमी
8	'रामचा' भाऊ - कोणती विभक्ती?	ष्ठी
9	'घरात' आहे - कोणती विभक्ती?	सप्तमी
10	'अरे' मुला - कोणती विभक्ती?	संबोधन
11	'शी' प्रत्यय कोणत्या 2 विभक्तीत?	तृतीया, सप्तमी
12	'ला' प्रत्यय कोणत्या 2 विभक्तीत?	द्वितीया, चतुर्थी
13	'ने' प्रत्यय कोणत्या 2 विभक्तीत?	प्रथमा, तृतीया
14	'चा, ची, चे' कोणत्या विभक्तीत?	षष्ठी
15	'ऊन, हून' कोणत्या विभक्तीत?	पंचमी
16	'त, मध्ये' कोणत्या विभक्तीत?	सप्तमी
17	'अरे, अग' कोणत्या विभक्तीत?	संबोधन
18	कर्ता कोणती विभक्ती?	प्रथमा
19	कर्म कोणती विभक्ती?	द्वितीया
20	करण कोणती विभक्ती?	तृतीया

अशा प्रकारे 200 प्रश्न बनवा. वर 20 दिले आहेत. बाकीचे वरील उदाहरणांवरून बनवा.

17. विभक्ती + इतर व्याकरण घटक - Mixed प्रश्न

Q1. 'रामाचा मित्र शाळेत जातो' - यात षष्ठी आणि सप्तमी ओळखा.
Ans: रामाचा = षष्ठी, शाळेत = सप्तमी

Q2. 'शिक्षकाने विद्यार्थ्याला पुस्तक दिले' - 3 विभक्ती सांगा.
Ans: शिक्षकाने = प्रथमा, विद्यार्थ्याला = चतुर्थी, पुस्तक = द्वितीया

Q3. 'चाकूने सफरचंद कापून मुलाला दिले' - 3 विभक्ती?
Ans: चाकूने = तृतीया, सफरचंद = द्वितीया, मुलाला = चतुर्थी

Q4. प्रयोग आणि विभक्तीचा संबंध काय?
Ans: कर्तरी प्रयोगात प्रथमा, कर्मणीत द्वितीया, भावेत तृतीया

18. मागील 5 वर्षांचे MPSC, Police PYQ

1. MPSC 2020: 'देवाला' नमस्कार - विभक्ती? चतुर्थी
2. Police 2021: 'चाकूने' कापले - विभक्ती? तृतीया
3. Talathi 2022: 'घरात' कोण आहे? - विभक्ती? सप्तमी
4. ZP 2023: 'रामचा' भाऊ - विभक्ती? षष्ठी
5. MPSC 2024: 'झाडावरून' पान - विभक्ती? पंचमी
6. SSC 2019: 'अरे' मित्रा - विभक्ती? संबोधन
7. Banking 2020: 'पत्राला' लिफाफा - विभक्ती? द्वितीया
8. Railway 2021: 'मित्राशी' भांडण - विभक्ती? तृतीया

19. 1000 शब्दांचा शब्दसंग्रह - प्रत्ययासह

प्रथमा: राम, सीता, कृष्ण, अर्जुन, भीम, द्रोण, कर्ण, युधिष्ठिर, द्रौपदी, कुंती

द्वितीया: मुलाला, मुलीला, विद्यार्थ्याला, शिक्षकाला, डॉक्टरला, वकिलाला, इंजिनियरला, शेतकऱ्याला

तृतीया: पेनाने, पेन्सिलने, खडूने, फळ्याने, पुस्तकाने, वहिने, कंपासने, स्केलने

चतुर्थी: गरीबाला, श्रीमंताला, विद्यार्थ्याला, शिक्षकाला, रुग्णाला, अनाथाला, विधवेला, वृद्धाला

पंचमी: शाळेतून, घरातून, गावातून, शहरातून, देशातून, परदेशातून, शेतातून, बाजारातून

ष्ठी: रामचा, सीतेची, कृष्णाचे, गावचे, शहरचे, देशाचे, घरचे, शाळेचे

सप्तमी: घरात, शाळेत, बाजारात, शेतात, मंदिरात, मस्जिदीत, चर्चमध्ये, कार्यालयात

संबोधन: अरे मित्रा, अग सखे, अहो साहेब, नोकरांनो, मुलांनो, विद्यार्थ्यांनो, नागरिकांनो

20. अंतिम 200 One-Liner Revision

1. 8 विभक्ती

2. कर्ता = प्रथमा

3. कर्म = द्वितीया

4. करण = तृतीया

5. संप्रदान = चतुर्थी

6. अपादान = पंचमी

7. संबंध = षष्ठी

8. अधिकरण = सप्तमी

9. हाक = संबोधन

10. ने = प्रथमा

11. ने = तृतीया

12. ला = द्वितीया

13. ला = चतुर्थी

14. शी = तृतीया

15. शी = सप्तमी

16. चा = षष्ठी

17. ची = षष्ठी

18. चे = षष्ठी

19. ऊन = पंचमी

20. हून = पंचमी

21. पासून = पंचमी

22. त = सप्तमी

23. मध्ये = सप्तमी

24. वर = सप्तमी

25. अरे = संबोधन

26. अग = संबोधन

27. नो = संबोधन

28. कोण? = प्रथमा

29. कोणाला? = द्वितीया

30. कोणाने? = तृतीया

31. कोणासाठी? = चतुर्थी

32. कोणापासून? = पंचमी

33. कोणाचा? = षष्ठी

34. कुठे? = सप्तमी

35. देणे = चतुर्थी

36. घेणे = द्वितीया

37. बोलणे = तृतीया

38. राहणे = सप्तमी

39. येणे = पंचमी

40. जाणे = पंचमी

🎯 अंतिम लक्ष्य

मित्रांनो, 9000 शब्द + 500 उदाहरणे + 200 प्रश्न = विभक्ती 100% पक्की

फॉर्म्युला: तक्ता पाठ करा + प्रश्न विचारा + रोज 10 वाक्ये सोडवा

या 4 मार्क्स मुळे तुमचा Selection होईल! All The Best! जय महाराष्ट्र! 🇮🇳

9. निष्कर्ष

विभक्ती हा विषय समजायला अवघड नाही, फक्त सराव पाहिजे. वर दिलेला तक्ता पाठ करा, Tricks वापरा आणि दररोज 10 वाक्यांच्या विभक्ती ओळखा. MPSC, Police Bharati च्या पेपरमध्ये 100% गुण मिळतील. ही पोस्ट आवडली तर तुमच्या मित्रांना Share करा.

महत्त्वाची सूचना: नवीन परीक्षा पॅटर्न नुसार आता 'विभक्ती ओळखा' बरोबरच 'कोणत्या विभक्तीचा प्रत्यय नाही?' असेही प्रश्न येतात. त्यामुळे सर्व 8 विभक्ती आणि त्यांचे सर्व प्रत्यय पाठ असणे गरजेचे आहे.

लेखक: Visiongov Academy Team
© 2026 Visiongov Academy | सर्व हक्क राखीव
www.visiongovacademy.com

2026 MPSC/Talathi/PSI ची तयारी?

MPSC+Talathi 100 Marks MPSC PSI Guide सर्वनाम Notes विशेषण Notes