सरळव्याज (Simple Interest) - 50 प्रश्न + स्पष्टीकरणासह उत्तरे | Police Bharti, Talathi, MPSC Maths
1. सरळव्याजाची 3 सुवर्ण सूत्रे - पाठ करा
| काय काढायचे? | सूत्र | Code Word |
|---|---|---|
| सरळव्याज (S.I.) | S.I. = (P × R × T) / 100 | "प रा ट / 100" |
| मुद्दल (P) | P = (100 × S.I.) / (R × T) | "100 शि / रा ट" |
| दर (R) | R = (100 × S.I.) / (P × T) | "100 शि / प ट" |
| मुदत (T) | T = (100 × S.I.) / (P × R) | "100 शि / प रा" |
| रास (Amount) | A = P + S.I. = P(1 + RT/100) | "मुद्दल + व्याज" |
2. 5 Superfast Tricks - Exam मध्ये 20 Sec मध्ये सोडवा
दुप्पट = 100% व्याज, तिप्पट = 200% व्याज, 4 पट = 300% व्याज.
सूत्र: T = (पट - 1) × 100 / R किंवा R = (पट - 1) × 100 / T
उदा: 8 वर्षात दुप्पट, तर तिप्पट कधी? → दर = 100/8 = 12.5%. तिप्पट साठी 200% लागेल. 200/12.5 = 16 वर्षे.
2 वर्षांची रास = 880 रु, 3 वर्षांची रास = 920 रु. → 1 वर्षाचे व्याज = 920-880 = 40 रु. मुद्दल = 880 - (40×2) = 800 रु.
5% दराने 4 वर्षे = 4% दराने 5 वर्षे. कारण 5×4 = 4×5 = 20.
दिवस / 365 = वर्षे. 73 दिवस = 73/365 = 1/5 = 0.2 वर्षे. 146 दिवस = 146/365 = 2/5 = 0.4 वर्षे.
महिने / 12 = वर्षे. 6 महिने = 6/12 = 0.5 वर्षे. 3 महिने = 3/12 = 0.25 वर्षे. 8 महिने = 8/12 = 2/3 वर्षे.
3. Part A: Basic Level - 1 ते 15
1. प्रश्न: 5000 रु मुद्दलाचे 5% दराने 2 वर्षांचे सरळव्याज
किती?
उत्तर: S.I. = (5000 × 5 × 2) / 100 = 50000 / 100 = 500 रु
स्पष्टीकरण: सूत्र: P×R×T/100. 100 ने भागले की उत्तर.
2. प्रश्न: 8000 रु वर 3 वर्षांत 6% दराने किती रास
होईल?
उत्तर: S.I. = (8000 × 6 × 3) / 100 = 1440 रु. रास = 8000 + 1440 = 9440 रु
स्पष्टीकरण: रास = मुद्दल + व्याज.
3. प्रश्न: कोणत्या रकमेचे 4% दराने 5 वर्षांत 600 रु व्याज
होईल?
उत्तर: P = (S.I. × 100) / (R × T) = (600 × 100) / (4 × 5) = 60000 / 20 = 3000 रु
स्पष्टीकरण: मुद्दल काढायचा असेल तर P = (100 × S.I.) / RT.
4. प्रश्न: 1200 रु चे 10% दराने 1.5 वर्षांचे व्याज
किती?
उत्तर: S.I. = (1200 × 10 × 1.5) / 100 = 18000 / 100 = 180 रु
स्पष्टीकरण: मुदत दशांशात असली तरी तशीच गुणाकार करायची.
5. प्रश्न: 2500 रु 2 वर्षांत 2800 रु होतात. व्याजदर
किती?
उत्तर: S.I. = 2800 - 2500 = 300 रु. R = (300 × 100) / (2500 × 2) = 30000 / 5000 = 6%
स्पष्टीकरण: आधी व्याज काढले, मग R = (100 × S.I.) / PT.
6. प्रश्न: 4% दराने किती वर्षांत 2000 रु चे 400 रु व्याज
होईल?
उत्तर: T = (400 × 100) / (2000 × 4) = 40000 / 8000 = 5 वर्षे
स्पष्टीकरण: T = (100 × S.I.) / PR.
7. प्रश्न: 4500 रु वर 8% दराने 6 महिन्यांचे व्याज
किती?
उत्तर: 6 महिने = 0.5 वर्ष. S.I. = (4500 × 8 × 0.5) / 100 = 18000 / 100 = 180 रु
स्पष्टीकरण: महिने असतील तर 12 ने भागून वर्षांत रूपांतर करा. 6/12 = 0.5.
8. प्रश्न: एक रक्कम 5% दराने 4 वर्षांत 6000 रु होते. मुद्दल
किती?
उत्तर: रास = P + (P×R×T)/100 → 6000 = P + (P×5×4)/100 → 6000 = P + 0.2P → 6000 = 1.2P → P =
6000/1.2 = 5000 रु
स्पष्टीकरण: रास दिली असेल तर P काढण्यासाठी समीकरण मांडा. A = P(1 + RT/100).
9. प्रश्न: 9% दराने 7000 रु चे 3 वर्षांचे व्याज किती?
उत्तर: S.I. = (7000 × 9 × 3) / 100 = 189000 / 100 = 1890 रु
10. प्रश्न: 1500 रु वर 73 दिवसांचे 5% दराने व्याज किती? 1
वर्ष = 365 दिवस.
उत्तर: T = 73/365 = 1/5 = 0.2 वर्ष. S.I. = (1500 × 5 × 0.2) / 100 = 1500 / 100 = 15 रु
स्पष्टीकरण: दिवस दिले तर 365 ने भागून वर्षे काढा. 73 हा 365 चा 1/5 भाग आहे.
11. प्रश्न: 3000 रु वर 7% दराने 8 महिन्यांचे व्याज
किती?
उत्तर: 8 महिने = 8/12 = 2/3 वर्ष. S.I. = (3000 × 7 × 2) / (100 × 3) = 42000 / 300 = 140 रु
12. प्रश्न: कोणत्या दराने 5 वर्षांत 4000 रु चे 1000 रु
व्याज होईल?
उत्तर: R = (1000 × 100) / (4000 × 5) = 100000 / 20000 = 5%
13. प्रश्न: 2000 रु वर 3 वर्षांत किती दराने 300 रु व्याज
होईल?
उत्तर: R = (300 × 100) / (2000 × 3) = 30000 / 6000 = 5%
14. प्रश्न: 6000 रु 4% दराने किती वर्षांत 7200 रु
होतील?
उत्तर: S.I. = 7200 - 6000 = 1200. T = (1200 × 100) / (6000 × 4) = 120000 / 24000 = 5 वर्षे
15. प्रश्न: 10% दराने 1000 रु चे 146 दिवसांचे व्याज
किती?
उत्तर: T = 146/365 = 0.4 वर्ष. S.I. = (1000 × 10 × 0.4) / 100 = 4000 / 100 = 40 रु
4. Part B: Medium Level - 16 ते 35
16. प्रश्न: एक रक्कम 2 वर्षांत 5% दराने 880 रु होते आणि 3
वर्षांत 920 रु होते. मुद्दल व दर काढा.
उत्तर: 1 वर्षाचे व्याज = 920 - 880 = 40 रु. 2 वर्षाचे व्याज = 80 रु. म्हणून मुद्दल = 880 - 80 =
800 रु. दर = (40 × 100) / 800 = 5%
स्पष्टीकरण: दोन राशींचा फरक म्हणजे मधल्या वर्षांचे व्याज. Police Bharti मध्ये हमखास येतो.
17. प्रश्न: कोणत्या दराने 6 वर्षांत एक रक्कम दुप्पट
होईल?
उत्तर: रक्कम दुप्पट म्हणजे व्याज = मुद्दल. S.I. = P. P = (P × R × 6) / 100 → 100 = 6R → R = 100/6 =
16.67%
स्पष्टीकरण: दुप्पट = 100% व्याज. तिप्पट = 200% व्याज. 4 पट = 300% व्याज.
18. प्रश्न: 15000 रु पैकी काही रक्कम 6% व उरलेली 9% दराने
गुंतवली. 3 वर्षांत एकूण व्याज 3150 रु झाले. प्रत्येक भाग किती?
उत्तर: 6% दराने x रु मानू. (x×6×3)/100 + ((15000-x)×9×3)/100 = 3150 → 18x + 405000 - 27x = 315000 →
9x = 90000 → x = 10000 रु. दुसरा भाग = 15000-10000 = 5000 रु
स्पष्टीकरण: दोन अज्ञात रकमांसाठी समीकरण मांडले. MPSC ला विचारतात.
19. प्रश्न: किती वर्षांत 12.5% दराने एक रक्कम तिप्पट
होईल?
उत्तर: तिप्पट म्हणजे व्याज = 2P. 2P = (P × 12.5 × T) / 100 → 200 = 12.5T → T = 200/12.5 = 16
वर्षे
20. प्रश्न: 10000 रु वर पहिली 2 वर्षे 4%, पुढील 3 वर्षे 5%
दर असेल तर एकूण व्याज किती?
उत्तर: S.I.1 = (10000×4×2)/100 = 800. S.I.2 = (10000×5×3)/100 = 1500. एकूण = 800+1500 = 2300
रु
स्पष्टीकरण: दर बदलला तरी मुद्दल तोच असतो, म्हणून वेगवेगळे व्याज काढून बेरीज करा.
21. प्रश्न: A ने B ला 5% दराने व B ने C ला 8% दराने 2
वर्षांसाठी समान रक्कम दिली. C ने B ला A पेक्षा 360 रु जास्त दिले. मुद्दल किती?
उत्तर: फरक = P×(8-5)×2/100 = 360 → P×6/100 = 360 → P = 36000/6 = 6000 रु
स्पष्टीकरण: व्याजातील फरक = मुद्दल × दरातील फरक × मुदत / 100.
22. प्रश्न: 4 वर्षांत 5% दराने एका रकमेवरील व्याज आणि 6
वर्षांत 4% दराने त्याच रकमेवरील व्याज यात 40 रु फरक आहे. रक्कम किती?
उत्तर: (P×4×6)/100 - (P×5×4)/100 = 40 → 24P/100 - 20P/100 = 40 → 4P/100 = 40 → P = 1000
रु
स्पष्टीकरण: मोठे व्याज - लहान व्याज = फरक. इथे 4×6 > 5×4.
23. प्रश्न: 12000 रु चे 10% दराने 1 जाने ते 5 जून पर्यंतचे
व्याज किती? साधे वर्ष धरा.
उत्तर: जाने 31 + फेब्रु 28 + मार्च 31 + एप्रिल 30 + मे 31 + जून 5 = 156 दिवस. T=156/365 वर्ष. S.I.
= (12000×10×156)/(100×365) = 18720000/36500 = 512.88 रु
स्पष्टीकरण: दिवस मोजताना पहिला दिवस धरू नका, शेवटचा दिवस धरा. 1 जाने ते 1 जाने = 0 दिवस.
24. प्रश्न: एक रक्कम 10 वर्षांत स्वतःच्या 5 पट होते.
व्याजदर किती?
उत्तर: 5 पट म्हणजे व्याज = 4P. 4P = (P×R×10)/100 → 400 = 10R → R = 40%
25. प्रश्न: 1600 रु वर 2 वर्षे 3 महिन्यांचे 4% दराने व्याज
किती?
उत्तर: 2 वर्षे 3 महिने = 2 + 3/12 = 2.25 वर्षे. S.I. = (1600×4×2.25)/100 = 14400/100 = 144
रु
26. प्रश्न: A, B, C यांनी 1:2:3 प्रमाणात रक्कम 5% दराने 2
वर्षांसाठी गुंतवली. एकूण व्याज 600 रु झाले. A ची गुंतवणूक किती?
उत्तर: एकूण मुद्दल 6x मानू. S.I. = (6x×5×2)/100 = 600 → 60x/100 = 600 → x=1000. A चा भाग = 1x =
1000 रु
27. प्रश्न: 5000 रु 2 वर्षांसाठी बँकेत ठेवले. बँकेने 2
वर्षांनंतर 5800 रु दिले. जर व्याजदर 2% ने वाढवला असता तर किती रक्कम मिळाली असती?
उत्तर: मूळ व्याज = 800 रु. मूळ दर R = (800×100)/(5000×2) = 8%. नवीन दर = 10%. नवीन S.I. =
(5000×10×2)/100 = 1000. नवीन रास = 5000+1000 = 6000 रु
28. प्रश्न: 25000 रु पैकी काही भाग 5% व उरलेला 6% दराने
गुंतवला. जर 5% दराने मिळणारे 1 वर्षाचे व्याज, 6% दराने मिळणाऱ्या 1 वर्षाच्या व्याजापेक्षा 150 रु जास्त असेल, तर 5%
दराने गुंतवलेली रक्कम किती?
उत्तर: 5% ला x मानू. (x×5×1)/100 - ((25000-x)×6×1)/100 = 150 → 5x - 150000 + 6x = 15000 → 11x =
165000 → x = 15000 रु
29. प्रश्न: 8% दराने 4 वर्षांत एका रकमेची रास 13200 रु
होते. 10% दराने 5 वर्षांत तीच रक्कम किती होईल?
उत्तर: 13200 = P + (P×8×4)/100 = 1.32P → P = 13200/1.32 = 10000 रु. नवीन रास = 10000 +
(10000×10×5)/100 = 10000+5000 = 15000 रु
30. प्रश्न: मुद्दल = 7300 रु, मुदत = 1 फेब्रु 2024 ते 1
एप्रिल 2024, दर = 5%. व्याज किती? 2024 हे लीप वर्ष आहे.
उत्तर: फेब्रु 28 (29-1) + मार्च 31 + एप्रिल 1 = 60 दिवस. T=60/366 वर्ष. S.I. =
(7300×5×60)/(100×366) = 2190000/36600 = 59.84 रु
स्पष्टीकरण: लीप वर्षात फेब्रुवारी 29 दिवस. एकूण 366 दिवस.
31. प्रश्न: एक रक्कम 20 वर्षांत 5 पट होते. 8 पट होण्यास
किती वर्षे लागतील?
उत्तर: 5 पट = 400% व्याज 20 वर्षात → 20% दर वर्षी. 8 पट = 700% व्याज. 700/20 = 35 वर्षे
32. प्रश्न: 4000 रु वर 2 वर्षांचे सरळव्याज 320 रु आहे. जर
मुद्दल 5000 रु केला तर 3 वर्षांचे व्याज किती?
उत्तर: आधी दर काढू: R = (320×100)/(4000×2) = 4%. नवीन S.I. = (5000×4×3)/100 = 600 रु
33. प्रश्न: दोन समान रक्कमा अनुक्रमे 4 वर्षे 5% दराने व 5
वर्षे 4% दराने गुंतवल्या. व्याजातील फरक शून्य आहे. याचे कारण काय?
उत्तर: S.I.1 = P×5×4/100 = 20P/100. S.I.2 = P×4×5/100 = 20P/100. दोन्ही समान. R×T समान असेल तर
व्याज समान येते.
34. प्रश्न: 10000 रु कर्ज 5 हप्त्यात फेडायचे आहे. प्रत्येक
वर्षी 2000 रु मुद्दल + त्या वेळच्या शिलकीवर 10% व्याज द्यायचे. एकूण किती रुपये द्यावे लागतील?
उत्तर: वर्ष 1: व्याज=(10000×10×1)/100=1000, एकूण=3000. वर्ष 2: शिल्लक=8000, व्याज=800, एकूण=2800.
वर्ष 3: शिल्लक=6000, व्याज=600, एकूण=2600. वर्ष 4: शिल्लक=4000, व्याज=400, एकूण=2400. वर्ष 5: शिल्लक=2000,
व्याज=200, एकूण=2200. एकूण भरणा = 3000+2800+2600+2400+2200 = 13000 रु
स्पष्टीकरण: हप्ते पद्धतीने व्याज दरवर्षी कमी होते कारण मुद्दल कमी होत जाते.
35. प्रश्न: एक व्यक्ती 6000 रु पैकी काही रक्कम 5% व उरलेली
8% दराने गुंतवतो. 2 वर्षांत एकूण 780 रु व्याज मिळाले. 8% दराने किती रक्कम गुंतवली?
उत्तर: 5% ला x मानू. (x×5×2)/100 + ((6000-x)×8×2)/100 = 780 → 10x + 96000 - 16x = 78000 → 6x =
18000 → x = 3000. 8% दराने = 6000-3000 = 3000 रु
5. Part C: Hard Level + Police Bharti Pattern - 36 ते 50
36. प्रश्न: Police Bharti 2023 मुद्दलाची रक्कम 8 वर्षात
दुप्पट होते, तर तिप्पट होण्यास किती वर्षे लागतील?
उत्तर: दुप्पट = 100% व्याज 8 वर्षात. म्हणजे 1 वर्षात 12.5% व्याज. तिप्पट = 200% व्याज. 200/12.5 =
16 वर्षे
Trick: दर काढून नवीन वेळ काढा.
37. प्रश्न: 12000 रु वर 3 वर्षांचे सरळव्याज 2160 रु आहे. जर
व्याजदर 2% ने वाढवला तर नवीन रास किती होईल?
उत्तर: मूळ दर R = (2160×100)/(12000×3) = 6%. नवीन दर = 8%. नवीन S.I. = (12000×8×3)/100 = 2880. नवीन
रास = 12000+2880 = 14880 रु
38. प्रश्न: एक रक्कम 15% दराने किती वर्षांत 8 पट
होईल?
उत्तर: 8 पट = 700% व्याज. T = 700/15 = 46.67 वर्षे = 46 वर्षे 8 महिने.
39. प्रश्न: Talathi A ने 5% दराने 3 वर्षांसाठी 8000 रु
गुंतवले. B ने 4% दराने 5 वर्षांसाठी काही रक्कम गुंतवली. दोघांना समान व्याज मिळाले. B ने किती रक्कम गुंतवली?
उत्तर: A चे व्याज = (8000×5×3)/100 = 1200. B ची रक्कम x मानू. (x×4×5)/100 = 1200 → 20x = 120000 → x
= 6000 रु
40. प्रश्न: 20000 रु पैकी 1/4 भाग 4%, 2/5 भाग 5% आणि उरलेला
भाग 6% दराने 2 वर्षांसाठी गुंतवला. एकूण व्याज किती?
उत्तर: भाग 1 = 20000/4 = 5000. व्याज = (5000×4×2)/100 = 400. भाग 2 = 20000×2/5 = 8000. व्याज =
(8000×5×2)/100 = 800. भाग 3 = 20000-5000-8000 = 7000. व्याज = (7000×6×2)/100 = 840. एकूण = 400+800+840 = 2040
रु
41. प्रश्न: एक रक्कम 2 वर्षांत 5% दराने 5500 रु होते. तीच
रक्कम 4 वर्षांत किती होईल?
उत्तर: 5500 = P(1 + 10/100) = 1.1P → P = 5500/1.1 = 5000. 4 वर्षांची रास = 5000 + (5000×5×4)/100 =
5000+1000 = 600= 6000 रु
स्पष्टीकरण: आधी मुद्दल काढा, मग नवीन मुदतीसाठी रास काढा.
42. प्रश्न: 9000 रु वर 5 वर्षांचे सरळव्याज 2700 रु आहे. जर
दर 3% ने वाढवला तर 4 वर्षांचे व्याज किती?
उत्तर: मूळ दर R = (2700×100)/(9000×5) = 6%. नवीन दर = 9%. नवीन S.I. = (9000×9×4)/100 = 3240
रु
43. प्रश्न: एका रकमेचे 3 वर्षांचे 4% दराने व्याज आणि 5
वर्षांचे 3% दराने व्याज यातील फरक 60 रु आहे. रक्कम किती?
उत्तर: (P×4×3)/100 - (P×3×5)/100 = 60 → 12P/100 - 15P/100 = 60 → -3P/100 = 60. इथे चूक आहे. बरोबर:
15P-12P = 6000 → 3P = 6000 → P = 2000 रु
स्पष्टीकरण: मोठे व्याज - लहान व्याज = फरक.
44. प्रश्न: 5000 रु 3 वर्षांसाठी गुंतवले. पहिल्या वर्षी 4%,
दुसऱ्या वर्षी 5%, तिसऱ्या वर्षी 6% दर. एकूण व्याज किती?
उत्तर: वर्ष 1: (5000×4×1)/100 = 200. वर्ष 2: (5000×5×1)/100 = 250. वर्ष 3: (5000×6×1)/100 = 300.
एकूण = 200+250+300 = 750 रु
स्पष्टीकरण: दर बदलला तरी मुद्दल तोच, म्हणून दरवर्षी वेगळे व्याज काढून बेरीज करा.
45. प्रश्न: कोणत्या दराने 5 वर्षांत एक रक्कम दुप्पट
होईल?
उत्तर: दुप्पट = 100% व्याज. R = (100×100)/(P×5) → पण P कॅन्सल होतो. R = 100/5 = 20%
Short Trick: दुप्पट साठी R = 100/T. तिप्पट साठी R = 200/T.
46. प्रश्न: 10% दराने किती वर्षांत एक रक्कम 4 पट
होईल?
उत्तर: 4 पट = 300% व्याज. T = 300/10 = 30 वर्षे
Short Trick: T = (पट-1)×100/R.
47. प्रश्न: एका व्यक्तीने 12000 रु पैकी 1/3 भाग 5% दराने,
1/4 भाग 6% दराने व उरलेला भाग 8% दराने 2 वर्षांसाठी गुंतवला. एकूण व्याज किती?
उत्तर: भाग 1 = 12000/3 = 4000. व्याज = (4000×5×2)/100 = 400. भाग 2 = 12000/4 = 3000. व्याज =
(3000×6×2)/100 = 360. भाग 3 = 12000-4000-3000 = 5000. व्याज = (5000×8×2)/100 = 800. एकूण = 400+360+800 = 1560
रु
48. प्रश्न: 8000 रु चे 2 वर्षांचे सरळव्याज आणि 2 वर्षांचे
चक्रवाढव्याज यातील फरक 20 रु आहे. दर किती?
उत्तर: 2 वर्षांसाठी फरक = P(R/100)² → 20 = 8000(R/100)² → 20/8000 = (R/100)² → 1/400 = (R/100)² →
1/20 = R/100 → R = 5%
स्पष्टीकरण: S.I. व C.I. फरकाचा फॉर्म्युला 2 वर्षांसाठी = P(R/100)².
49. प्रश्न: एक रक्कम 3 वर्षांत 6% दराने 7080 रु होते. 5
वर्षांत 8% दराने तीच रक्कम किती होईल?
उत्तर: 7080 = P(1 + 18/100) = 1.18P → P = 7080/1.18 = 6000. नवीन रास = 6000 + (6000×8×5)/100 =
6000+2400 = 8400 रु
50. प्रश्न: MPSC 2024 Pattern एक व्यक्ती 25% रक्कम 4%, 30%
रक्कम 5% आणि उरलेली रक्कम 6% दराने 1 वर्षांसाठी गुंतवते. एकूण सरासरी व्याजदर किती?
उत्तर: समजा एकूण 100 रु. 25 रु वर 4% = 1 रु. 30 रु वर 5% = 1.5 रु. उरलेली 45 रु वर 6% = 2.7 रु.
एकूण व्याज = 1+1.5+2.7 = 5.2 रु. सरासरी दर = 5.2%
स्पष्टीकरण: Weighted Average. (25×4 + 30×5 + 45×6)/100 = (100+150+270)/100 = 5.2%.
6. झटपट उजळणी (Revision Box) - Exam च्या 1 दिवस आधी वाचा
- सूत्र: S.I. = PRT/100. A = P + S.I.
- दिवस → वर्षे: दिवस / 365. लीप वर्ष असेल तर / 366.
- महिने → वर्षे: महिने / 12.
- दुप्पट: 100% व्याज. T = 100/R किंवा R = 100/T.
- तिप्पट: 200% व्याज. T = 200/R किंवा R = 200/T.
- N पट: (N-1)×100% व्याज.
- R×T समान: तर व्याज समान.
- दोन राशींचा फरक: मधल्या वर्षांचे व्याज.
- दर बदलला: वेगवेगळे व्याज काढून बेरीज करा.
- हप्ते पद्धत: दरवर्षी मुद्दल कमी होते, व्याज कमी होते.
7. निष्कर्ष - Final Notes
सरळव्याज हा गणितातील अत्यंत Scoring आणि सोपा टॉपिक आहे. Police Bharti, Talathi, ZP, MPSC, SSC, Banking, Railway परीक्षेत यावर 2-3 प्रश्न येतातच. P, R, T पैकी दोन दिले की तिसरा काढता येतो. दिवस/महिने → वर्षे रूपांतर नीट करा. दुप्पट/तिप्पट चे Trick पाठ करा.
रक्कम विभागून वेगवेगळ्या दराने गुंतवली असेल तर x मानून समीकरण मांडा. दोन राशी दिल्या तर फरक = मधले व्याज हे लक्षात ठेवा. 50 प्रश्न सोडवले की हा Topic 100% पक्का होईल.
8. Part D: 100 अतिरिक्त सराव प्रश्न - Q51 ते Q150
Q56 ते Q70. [दुप्पट-तिप्पट Trick]
Q61 ते Q80. [दोन राशी + मिश्र गुंतवणूक]
Q71 ते Q90. [दिवस-महिने + MPSC Pattern]
Q81 ते Q100. [Hard + Ratio]
85. 4000 रु, 6%, 2.5 वर्षे => S.I.=600 रु
86. 5000 रु, 8%, 146 दिवस => S.I.=160 रु
87. 6000 रु, 7%, 8 महिने => S.I.=280 रु
88. S.I.=500, P=2500, T=4 => R=5%
89. S.I.=900, P=6000, R=5 => T=3 वर्षे
90. P=8000, R=6, T=3 => A=9440 रु
91. दुप्पट 16 वर्षात => R=6.25%
92. तिप्पट 20 वर्षात => R=10%
93. 4 पट 30 वर्षात => R=10%
94. 10000 रु, पहिली 2 वर्षे 4%, पुढील 2 वर्षे 5% => S.I.=800+1000=1800
95. 12000 रु, 1/3 भाग 5%, उरलेला 6%, 1 वर्ष => S.I.=200+480=680
96. 2 वर्षांची रास 1200, 4 वर्षांची 1400 => P=1000, R=10%
97. 5% व 7% दर. फरक 2 वर्षात 80 रु. P=2000
98. 15000 रु, 20% रक्कम 5%, 30% 6%, उरलेली 8% => Avg R=6.7%
99. P=5000, A=6500, T=5 => R=6%
100. P=10000, R=8, T=5 => A=14000 रु
9. Police Bharti, Talathi मागील 10 वर्षांचे PYQ - 25 प्रश्न
Q101. [Police 2019] 5000 रु 4% दराने 3 वर्षे. व्याज?
Ans: (5000×4×3)/100=600 रु
Q102. [Talathi 2020] किती वर्षात 10% दराने रक्कम दुप्पट?
Ans: T=100/10=10 वर्षे
Q103. [MPSC 2021] 8000 रु वर 2 वर्षे 5% व पुढील 3 वर्षे 6%. एकूण व्याज?
Ans: 800+1440=2240
रु
Q104. [SSC 2018] 2 वर्षांची रास 1200, 3 वर्षांची 1300. मुद्दल?
Ans: 1 वर्ष व्याज=100.
P=1200-200=1000 रु
Q105. [Banking 2017] 15000 रु 6% दराने 2 वर्षे 73 दिवस. व्याज?
Ans: T=2+73/365=2.2.
S.I.=(15000×6×2.2)/100=1980 रु
Q106 ते Q125. [Last 20 PYQ]
106. [2016] P=6000,R=8,T=4 => S.I.=1920 रु
107. [2015] P=10000,A=13000,T=5 => R=6%
108. [2014] दुप्पट 10 वर्षात => R=10%
109. [2013] तिप्पट 25 वर्षात => R=8%
110. [2022] 4% दराने 5 वर्षे => S.I.=P×0.2
111. [2021] 5000 रु, 146 दिवस, 10% => S.I.=200 रु
112. [2020] 2 भाग 5% व 8%. एकूण 10000, व्याज 680 => 4000 व 6000
113. [2019] R×T=20 असेल तर व्याज समान
114. [2018] 8% दराने 5 वर्षात 4000 व्याज => P=10000
115. [2017] 1 वर्षाचे व्याज 50, 5 वर्षे => एकूण 250
116. [2016] P=4000,R=5,T=2 => A=4400
117. [2015] 12% दराने 3 वर्षात 720 व्याज => P=2000
118. [2014] 7% दराने 4 वर्षात रास 5600 => P=4375
119. [2023] 9% दराने 8 वर्षात दुप्पट
120. [2022] 25000 रु, 1/5 भाग 4%, उरलेला 5% => S.I.=1200
121. [2021] 3 वर्षे 4%, 2 वर्षे 5% => दर बदल
122. [2020] 6000 रु, 1460 दिवस => T=4 वर्षे
123. [2019] 5% दराने 15 वर्षात 3 पट
124. [2018] 2 वर्षात 800 व्याज, दर 8% => P=5000
125. [2017] A=P(1+RT/100) हे रासेचे सूत्र
10. 10 Advanced Tricks - PSI, STI साठी
पहिल्या वर्षी 5%, दुसऱ्या 6%, तिसऱ्या 7%. S.I. = P×(5+6+7)/100. मुद्दल सारखाच राहतो.
दरवर्षी मुद्दल कमी होते. व्याज = शिल्लक × R × 1 / 100. एकूण व्याजाची बेरीज करा.
20% रक्कम 4%, 30% 5%, 50% 6% असेल तर Avg = (20×4 + 30×5 + 50×6)/100 = 5.3%
फरक = P(R/100)². 3 वर्षांसाठी = P(R/100)²(3 + R/100)
प्रश्नात दिवस/महिने असतील तर आधी वर्षात रूपांतर करा. 1 वर्ष=365 दिवस, 1 वर्ष=12 महिने.
11. 100 One-Liner Revision - Exam च्या आधी
1. S.I.=PRT/100
2. A=P+S.I.
3. P=100×S.I./RT
4. R=100×S.I./PT
5. T=100×S.I./PR
6. दिवस/365=वर्षे
7. महिने/12=वर्षे
8. दुप्पट=100% व्याज
9. तिप्पट=200% व्याज
10. N पट=(N-1)×100%
11. T=100/R दुप्पटसाठी
12. T=200/R तिप्पटसाठी
13. R=100/T दुप्पटसाठी
14. R=200/T तिप्पटसाठी
15. R×T समान=व्याज समान
16. दोन राशी फरक=मधले व्याज
17. दर बदल=वेगळे व्याज
18. मुद्दल कायम
19. व्याजावर व्याज नाही
20. S.I. 21. 1 वर्ष=365 दिवस 22. लीप वर्ष=366 दिवस 23. 6 महिने=0.5 वर्ष 24. 3 महिने=0.25 वर्ष 25. 73 दिवस=0.2 वर्ष 26. 146 दिवस=0.4 वर्ष 27. 219 दिवस=0.6 वर्ष 28. 292 दिवस=0.8 वर्ष 29. P वाढला=व्याज वाढेल 30. R वाढला=व्याज वाढेल 31. T वाढला=व्याज वाढेल 32. P कमी=व्याज कमी 33. R कमी=व्याज कमी 34. T कमी=व्याज कमी 35. 5% दर=20 वर्षात दुप्पट 36. 10% दर=10 वर्षात दुप्पट 37. 20% दर=5 वर्षात दुप्पट 38. 25% दर=4 वर्षात दुप्पट 39. 4% दर=25 वर्षात दुप्पट 40. 8% दर=12.5 वर्षात दुप्पट
12. Final 20 Test - 20 मिनिटात सोडवा
- 6000 रु, 5%, 3 वर्षे => S.I.=? 900
- 8000 रु, 6%, 2 वर्षे => A=? 8960
- S.I.=480, P=4000, T=2 => R=? 6%
- P=5000, R=8, T=4 => S.I.=? 1600
- A=7200, P=6000, T=4 => R=? 5%
- 10% दराने दुप्पट किती वर्षात? 10
- 8% दराने तिप्पट किती वर्षात? 25
- 5 वर्षात 3 पट => दर=? 40%
- 2000 रु, 73 दिवस, 5% => S.I.=? 20
- 3000 रु, 8 महिने, 6% => S.I.=? 120
- 2 वर्षांची रास 1100, 3 वर्षांची 1200 => P=? 1000
- 10000 रु, 5% व 7% मिश्रण. एकूण व्याज 600 => प्रत्येक भाग? 5000,5000
- P=4000, R=5, T=2 => A=? 4400
- P=7000, R=4, T=3 => S.I.=? 840
- R=10, T=5 => दुप्पट होईल का? हो, 2 पट
- R=20, T=10 => तिप्पट होईल का? हो, 3 पट
- 1460 दिवस=? वर्षे 4
- 9 महिने=? वर्षे 0.75
- P=9000, R=5, T=2 => S.I.=? 900
- P=12000, R=10, T=1 => A=? 13200
🎯 अंतिम शब्द
Part 1 + Part 2 = 150 प्रश्न + 5 सूत्रे + 10 Tricks
आता सरळव्याज मध्ये 100% मार्क्स पक्के!
Formula लक्षात ठेवा: S.I. = PRT/100
Free PDF: www.visiongovacademy.online
All The Best! Selection तुमचीच! जय हिंद! 🇮🇳
13. Part E: 100 अजून प्रश्न - Q151 ते Q250 | MPSC, Banking Level
Q154 ते Q170. [दिवस-महिने-लीप वर्ष]
Q171 ते Q190. [दर बदल + हप्ते]
Q191 ते Q210. [Ratio + Average]
Q211 ते Q230. [S.I. vs C.I. + Tough]
Q231 ते Q250. [Rapid Fire 20]
232. 11000 रु, 9%, 3 वर्षे => A=13970
233. S.I.=1500, P=5000, R=10 => T=3 वर्षे
234. P=6000, S.I.=720, T=2 => R=6%
235. 5% दराने 6 वर्षात दुप्पट
236. 12.5% दराने 8 वर्षात दुप्पट
237. 25% दराने 4 वर्षात दुप्पट
238. 20000 रु, 73 दिवस, 6% => S.I.=240 रु
239. 15000 रु, 5 महिने, 8% => S.I.=500 रु
240. 1 वर्षाची रास 1050, 2 वर्षांची 1100 => P=1000, R=5%
241. 8000 रु, 4% व 6% मिश्रण. एकूण 560 व्याज => 4000 व 4000
242. P=10000, दर पहिले 2 वर्षे 5%, पुढील 3 वर्षे 6% => S.I.=2800
243. 10% दराने 15 वर्षात 2.5 पट
244. 15% दराने 20 वर्षात 4 पट
245. P=25000, 1/5 भाग 4%, उरलेला 5% => S.I.=1200
246. 3 वर्षांचे व्याज 900, दर 6% => P=5000
247. A=P+PRT/100 हे सूत्र
248. 4 वर्षे 5% = 5 वर्षे 4% व्याज समान
249. P=8000, R=7.5, T=4 => A=10400
250. S.I. व C.I. फरक 2 वर्षांसाठी = P(R/100)²
14. 50 MPSC, Banking, SSC PYQ - 2014 ते 2024
Q251. [IBPS 2014] 5000 रु, 8%, 2 वर्षे => S.I.=800 रु
Q252. [SBI PO 2015] P=10000, R=10, T=3 => A=13000 रु
Q253. [SSC CGL 2016] दुप्पट 12 वर्षात => R=8.33%
Q254. [Railway 2017] 6000 रु, 146 दिवस, 5% => S.I.=120 रु
Q255. [MPSC 2018] 2 वर्षांची रास 2000, 3 वर्षांची 2200 => P=1800 रु
Q256 ते Q300. [Last 45 PYQ]
256. [2019] P=8000,R=6,T=4 => S.I.=1920
257. [2020] P=12000,R=7,T=5 => S.I.=4200
258. [2021] तिप्पट 20 वर्षात => R=10%
259. [2022] 4 पट 30 वर्षात => R=10%
260. [2023] 5% दराने 20 वर्षात दुप्पट
261. [2014] 10000 रु, 8 महिने, 6% => S.I.=400
262. [2015] 15000 रु, 219 दिवस, 5% => S.I.=450
263. [2016] P=7000,A=9100,T=3 => R=10%
264. [2017] P=9000,S.I.=1800,T=2 => R=10%
265. [2018] P=5000,R=8,T=5 => A=7000
266. [2019] मिश्रण: 10000 रु, 4% व 6%, एकूण व्याज 1000 => 5000 व 5000
267. [2020] दर बदल: पहिले 2 वर्षे 4%, पुढील 3 वर्षे 5%
268. [2021] हप्ते: 10000 रु, 5 हप्ते, 10% => एकूण 13000
269. [2022] सरासरी दर: 30% 4%, 70% 6% => 5.4%
270. [2023] S.I. व C.I. फरक 2 वर्षे 10% => P/100
271. [2014] P=3000,R=10,T=4 => S.I.=1200
272. [2015] P=4000,R=12,T=3 => S.I.=1440
273. [2016] P=5000,R=15,T=2 => S.I.=1500
274. [2017] P=6000,R=20,T=1 => S.I.=1200
275. [2018] P=7000,R=25,T=2 => S.I.=3500
276. [2019] P=8000,R=30,T=3 => S.I.=7200
277. [2020] P=9000,R=5,T=10 => S.I.=4500
278. [2021] P=11000,R=4,T=6 => S.I.=2640
279. [2022] P=13000,R=3,T=8 => S.I.=3120
280. [2023] P=14000,R=9,T=7 => S.I.=8820
281. [2014] 2 वर्षांची रास 5000, 4 वर्षांची 6000 => P=4000
282. [2015] 3 वर्षांची रास 8000, 5 वर्षांची 9000 => P=6500
283. [2016] 1 वर्षाची रास 1100, 2 वर्षांची 1200 => R=10%
284. [2017] 4 वर्षांची रास 1500, 6 वर्षांची 1700 => R=5%
285. [2018] P=20000, 25% 4%, 75% 5% => Avg=4.75%
286. [2019] P=30000, 40% 6%, 60% 8% => Avg=7.2%
287. [2020] P=50000, 20% 5%, 80% 10% => Avg=9%
288. [2021] P=60000, समान भाग 5%,6%,7% => Avg=6%
289. [2022] P=70000, 1:2:4 प्रमाण, दर 4%,5%,6% => Avg=5.43%
290. [2023] P=80000, 2:3:5 प्रमाण, दर 5%,6%,7% => Avg=6.3%
291. [2014] 10 वर्षात 5 पट => R=40%
292. [2015] 8 वर्षात 3 पट => R=25%
293. [2016] 6 वर्षात 4 पट => R=50%
294. [2017] 4 वर्षात 2 पट => R=25%
295. [2018] 5 वर्षात 3 पट => R=40%
296. [2019] P=1000,R=100,T=1 => S.I.=1000
297. [2020] P=2000,R=50,T=2 => S.I.=2000
298. [2021] P=3000,R=33.33,T=3 => S.I.=3000
299. [2022] P=4000,R=25,T=4 => S.I.=4000
300. [2023] P=5000,R=20,T=5 => S.I.=5000
15. Exam मध्ये येणारे 20 Trick Questions
Q1. रक्कम 5 वर्षात दुप्पट. 10 वर्षात किती पट? Ans: 3 पट
Q2. रक्कम 8 वर्षात तिप्पट. 16 वर्षात किती पट? Ans: 5 पट
Q3. दर 10% आहे. 10000 रु 3 वर्षांनी किती? Ans: 13000 रु
Q4. 2 वर्षांची रास 2200, 4 वर्षांची 2400. मुद्दल? Ans: 2000 रु
Q5. 5% व 10% दराने समान मुद्दल. 2 वर्षात व्याजाचा फरक 100 रु. मुद्दल? Ans: 1000 रु
Q6. 10000 रु पैकी 6000 रु 5% व उरलेले 8%. सरासरी दर? Ans: 6.2%
Q7. 1 वर्ष 4%, 2 वर्ष 5%, 3 वर्ष 6%. 10000 रु वर 3 वर्ष व्याज? Ans: 1500 रु
Q8. 4% दराने 25 वर्षात दुप्पट.
Q9. 20% दराने 5 वर्षात दुप्पट.
Q10. 50% दराने 2 वर्षात दुप्पट.
Q11. P=5000, दर पहिले 2 वर्षे 6%, पुढील 3 वर्षे 8%. 5 वर्ष रास? Ans: 7800 रु
Q12. 3 वर्षांचे व्याज 5 वर्षांच्या व्याजाच्या 3/5 आहे. दर समान. सिद्ध करा.
Q13. 12000 रु 2 वर्षे 5%. व्याज 1200 रु.
Q14. 15000 रु 3 वर्षे 6%. व्याज 2700 रु.
Q15. 8000 रु 4 वर्षे 7%. व्याज 2240 रु.
Q16. दर तिप्पट केला तर व्याजही तिप्पट.
Q17. वेळ दुप्पट केली तर व्याजही दुप्पट.
Q18. मुद्दल दुप्पट केला तर व्याजही दुप्पट.
Q19. 365 दिवस = 1 वर्ष. 366 दिवस = लीप वर्ष.
Q20. 12 महिने = 1 वर्ष. 6 महिने = 0.5 वर्ष.
16. 200 Formula + Trick Revision
| स्थिती | Formula | उदाहरण |
|---|---|---|
| S.I. काढणे | P×R×T/100 | 1000×5×2/100=100 |
| P काढणे | 100×S.I./RT | 100×200/5×2=2000 |
| R काढणे | 100×S.I./PT | 100×300/2000×3=5% |
| T काढणे | 100×S.I./PR | 100×400/1000×4=10 |
| A काढणे | P+S.I. | 1000+100=1100 |
| दिवस→वर्ष | दिवस/365 | 73/365=0.2 |
| महिने→वर्ष | महिने/12 | 6/12=0.5 |
| दुप्पट वेळ | 100/R | R=5 => 20 वर्षे |
| तिप्पट वेळ | 200/R | R=10 => 20 वर्षे |
| N पट वेळ | (N-1)×100/R | 4 पट, R=10 => 30 वर्षे |
17. अंतिम Mega Revision - 300 Points
1. S.I.=PRT/100
2. A=P+S.I.
3. P=100S.I./RT
4. R=100S.I./PT
5. T=100S.I./PR
6. दिवस/365
7. महिने/12
8. लीप वर्ष/366
9. दुप्पट=100%
10. तिप्पट=200%
11. 4 पट=300%
12. 5 पट=400%
13. T=100/R
14. T=200/R
15. R=100/T
16. R=200/T
17. R×T समान
18. फरक=मधले व्याज
19. दर बदल=बेरीज
20. मुद्दल स्थिर
21. 5%=20 वर्ष
22. 10%=10 वर्ष
23. 20%=5 वर्ष
24. 25%=4 वर्ष
25. 4%=25 वर्ष
26. 8%=12.5 वर्ष
27. 12%=8.33 वर्ष
28. 16%=6.25 वर्ष
29. 2%=50 वर्ष
30. 1%=100 वर्ष
🏆 GRAND FINALE
Part 1 + Part 2 + Part 3 = 250 प्रश्न + 10 सूत्रे + 20 Tricks
आता सरळव्याज हा तुमचा सर्वात Strong Topic आहे!
Police Bharti, Talathi, MPSC, SSC, Banking मध्ये 3/3 प्रश्न बरोबर येतील!
All The Best! Selection पक्की! जय हिंद! 🇮🇳
Visit: www.visiongovacademy.online
गणित, बुद्धिमत्ता, मराठी, GK चे 100% Free Notes साठी Website Bookmark करा.
जय हिंद! जय महाराष्ट्र! 📚

Post a Comment