Percentage म्हणजे काय? पोलीस भरती 100% गुणांची Trick

Percentage चा इतिहास (History of Percentage)

Percentage हा शब्द लॅटिन भाषेतील "Per Centum" या शब्दापासून तयार झाला आहे. Per म्हणजे "प्रत्येक" आणि Centum म्हणजे "100". म्हणून Percentage म्हणजे "प्रत्येक शंभरामागे". 15 व्या शतकात इटलीमधील व्यापारी व्याज मोजण्यासाठी % चिन्ह वापरू लागले. हळूहळू बँकिंग, व्यापार, शिक्षण, निवडणुका, लोकसंख्या, अर्थव्यवस्था आणि स्पर्धा परीक्षांमध्ये Percentage चा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला. आज MPSC, Police Bharti, Talathi, SSC, Railway, Banking आणि UPSC या सर्व परीक्षांमध्ये Percentage हा Arithmetic चा पाया मानला जातो.

नफा-तोटा, Discount, Simple Interest, Compound Interest, Ratio आणि Data Interpretation या सर्व अध्यायांचे मूळ Percentage मध्ये आहे. जर Percentage पक्कं झालं, तर Maths चा 40% पेपर तुम्ही सहज सोडवू शकता. म्हणून Police Bharti 2026 आणि Talathi Bharti 2026 साठी Percentage हा सगळ्यात Important Topic आहे.

Percentage म्हणजे काय? सोप्या भाषेत

Percentage म्हणजे 100 चा भाग. जर तुम्हाला 50% मिळाले, तर याचा अर्थ 100 पैकी 50 मार्क्स. 25% म्हणजे 100 पैकी 25, म्हणजेच एक चतुर्थांश. 1% म्हणजे 100 पैकी 1 भाग.

Percentage काढण्याचे सूत्र: Percentage = (मिळालेले मार्क्स / एकूण मार्क्स) × 100

उदाहरण: एका परीक्षेत 500 पैकी 375 मार्क्स मिळाले. तर Percentage = (375 / 500) × 100 = 75%

Percentage चे विविध प्रकार

स्पर्धा परीक्षेत Percentage चे हे प्रकार जास्त विचारले जातात:

Basic Percentage: दिलेल्या संख्येचे % काढणे. जसं 20% of 500 = 100
Increase Percentage: वाढ किती % झाली हे काढणे. पगार 20000 वरून 25000 झाला, तर 25% वाढ.
Decrease Percentage: घट किती % झाली हे काढणे. 1000 रुपयाची वस्तू 800 ला, तर 20% घट.
Successive Percentage: वारंवार वाढ-घट. 20% वाढ नंतर 10% घट.
Examination Percentage: Pass/Fail, Grace Marks वर आधारित प्रश्न.
Population Percentage: लोकसंख्या वाढ/घट चे प्रश्न.
Profit-Loss Percentage: नफा-तोटा नेहमी खरेदी किमतीवर काढतात.
Discount Percentage: Marked Price वर Discount काढतात.
Interest Percentage: Simple आणि Compound Interest चा Base.

Percentage ते Fraction आणि Decimal Conversion - Short Tricks

स्पर्धा परीक्षेत वेळ वाचवायचा असेल तर हे पाठ करा. Calculator ची गरज पडणार नाही.

Percentage	Fraction	Decimal
1%	1/100	0.01
5%	1/20	0.05
10%	1/10	0.10
12.5%	1/8	0.125
16.66%	1/6	0.166
20%	1/5	0.20
25%	1/4	0.25
33.33%	1/3	0.333
50%	1/2	0.50
66.66%	2/3	0.666
75%	3/4	0.75
100%	1	1.00
125%	5/4	1.25
150%	3/2	1.50
200%	2	2.00

Percentage Increase आणि Decrease च्या Best Tricks

वाढ Trick: 20% वाढ म्हणजे 100 ची 120 होणे. म्हणजे 1.2 ने गुणा. 15% वाढ म्हणजे 1.15 ने गुणा.

घट Trick: 25% घट म्हणजे 100 ची 75 उरणे. म्हणजे 0.75 ने गुणा. 40% घट म्हणजे 0.60 ने गुणा. 50% घट म्हणजे अर्धे उरते.

उदाहरण: 800 रुपयांवर 20% वाढ म्हणजे 800 × 1.20 = 960 रुपये. 800 रुपयांवर 25% घट म्हणजे 800 × 0.75 = 600 रुपये.

Successive Percentage (वारंवार वाढ-घट) Formula

एखाद्या वस्तूची किंमत प्रथम 20% वाढली आणि नंतर 10% वाढली तर एकूण वाढ 30% नसते. कारण दुसरी वाढ ही वाढलेल्या किमतीवर होते.

Formula: A + B + AB/100 - जर दोन्ही वाढ असेल तर.

उदाहरण: 20% वाढ आणि 10% वाढ. Total वाढ = 20 + 10 + (20×10)/100 = 30 + 2 = 32%

जर एक वाढ आणि एक घट असेल: A - B - AB/100. 30% वाढ आणि 10% घट = 30 - 10 - (30×10)/100 = 20 - 3 = 17% निव्वळ वाढ.

Percentage आणि Profit Loss चे संबंध

नफा किंवा तोटा नेहमी खरेदी किमतीवर (Cost Price) काढला जातो. लक्षात ठेवा, विक्री किमतीवर नाही.

उदा. 100 रुपयांची वस्तू 120 ला विकली. Profit = 20. Profit Percentage = (20/100) × 100 = 20%

उदा. 500 रुपयांची वस्तू 400 ला विकली. Loss = 100. Loss Percentage = (100/500) × 100 = 20%

Percentage आणि Discount

Discount म्हणजे Marked Price मधून कमी केलेली रक्कम. Discount नेहमी छापील किमतीवर (Marked Price) काढतात.

जर MP = ₹1000 आणि Discount = 20%, तर Discount = 1000 × 20/100 = ₹200. Selling Price = 1000 - 200 = ₹800

Successive Discount: 20% आणि 10% चे 2 Discount असतील तर Formula: A + B - AB/100 = 20 + 10 - 2 = 28% Total Discount.

Percentage आणि व्याज (Interest)

Simple Interest आणि Compound Interest मध्ये Percentage चा Direct वापर होतो.

Simple Interest: जर व्याजदर 10% असेल तर 1000 रुपयांवर एका वर्षाचे व्याज ₹100 येईल. Formula: P×R×T / 100

Compound Interest: 10% दराने 1000 चे 2 वर्षाचे चक्रवाढ व्याज = 1000 × 1.1 × 1.1 = 1210. व्याज = 210.

Percentage चे दैनंदिन जीवनातील उपयोग

फक्त परीक्षेसाठी नाही, तर रोजच्या जीवनात Percentage कुठे वापरतो बघा:

शाळेतील निकाल: तुम्हाला किती टक्के मार्क्स मिळाले.
GST Calculation: 18% GST म्हणजे 100 च्या वस्तूवर 18 रुपये Tax.
Discount Calculation: Mall मध्ये 50% Off म्हणजे निम्म्या किमतीत.
Bank Interest: FD वर 7% व्याज म्हणजे 10000 वर वर्षाला 700 रुपये.
Population Growth: देशाची लोकसंख्या 2% दराने वाढते.
Election Result Analysis: 60% Voting झाले, 45% मते मिळाली.
Business Profit Analysis: या महिन्यात 20% नफा वाढला.
Share Market Return: 1 वर्षात 30% Return मिळाला.
Salary Increment: पगारात 10% वाढ झाली.
Tax Calculation: 5 लाखापुढे 20% Income Tax.

50 Solved Examples with Tricks

Example 1: 25% of 200 = ?

Trick: 25% म्हणजे 1/4. म्हणून 200 / 4 = 50. Answer: 50

Example 2: 12.5% of 800 = ?

Trick: 12.5% म्हणजे 1/8. म्हणून 800 / 8 = 100. Answer: 100

Example 3: 400 चे 75% = ?

Trick: 75% म्हणजे 3/4. म्हणून 400 × 3/4 = 300. Answer: 300

Example 4: 90 चे 33.33% = ?

Trick: 33.33% म्हणजे 1/3. म्हणून 90 / 3 = 30. Answer: 30

Example 5: एका गावाची लोकसंख्या 20000 आहे. त्यापैकी 60% पुरुष आहेत. तर महिला किती?

Solution: पुरुष = 20000 × 60/100 = 12000. महिला = 20000 - 12000 = 8000. किंवा महिला 40% आहेत, म्हणून 20000 × 40/100 = 8000.

Example 6: एका वस्तूची किंमत 2500 आहे. 20% वाढ झाल्यावर नवीन किंमत किती?

Trick: 1.20 ने गुणा. 2500 × 1.20 = 3000. Answer: 3000

Example 7: 5000 रुपयांवर 30% Discount मिळाला, तर SP किती?

Trick: 0.70 ने गुणा कारण 30% गेले, 70% उरले. 5000 × 0.70 = 3500. Answer: 3500

Example 8: कोणत्या संख्येचे 20% हे 50 आहेत?

Solution: संख्या × 20/100 = 50. म्हणून संख्या = 50 × 100/20 = 250. Answer: 250

Example 9: 45 हे 150 च्या किती % आहे?

Formula: (45/150) × 100 = 30%. Answer: 30%

Example 10: एका परीक्षेत 40% मार्क्स Pass होण्यासाठी लागतात. एका विद्यार्थ्याला 200 मार्क्स मिळाले आणि तो 20 मार्कांनी नापास झाला. तर एकूण मार्क्स किती?

Solution: Pass मार्क्स = 200 + 20 = 220. 220 हे 40% आहे. तर 100% = (220/40) × 100 = 550. Answer: 550

100 Practice Questions for Police & Talathi Bharti

20% of 500 = ?
25% of 240 = ?
40% of 900 = ?
15% of 600 = ?
35% of 400 = ?
12.5% of 1200 = ?
16.66% of 360 = ?
75% of 880 = ?
33.33% of 999 = ?
150% of 200 = ?
एका शहराची लोकसंख्या 50000 आहे. 10% वाढ झाल्यावर नवीन लोकसंख्या किती?
600 रुपयाच्या वस्तूवर 25% Discount म्हणजे किती सूट?
कोणत्या संख्येचे 30% हे 90 आहेत?
80 हे 200 च्या किती % आहे?
एका वर्गात 60 विद्यार्थी आहेत. 55% मुले आहेत. तर मुली किती?
100% of 2500 = ?

Previous Year Questions - Police & Talathi

Police Bharti 2023: 25% of 480 = ?
Answer: 480 × 1/4 = 120

Talathi 2024: एका वर्गातील 80 विद्यार्थ्यांपैकी 60 विद्यार्थी पास झाले. Pass Percentage = ?
Answer: (60/80) × 100 = 75%

MPSC 2022: एका संख्येत 20% वाढ केली असता 720 होते, तर मूळ संख्या कोणती?
Answer: संख्या × 1.20 = 720. संख्या = 720 / 1.2 = 600

Frequently Asked Questions (FAQ)

Percentage म्हणजे काय?

Percentage म्हणजे प्रति शंभर. कोणत्याही संख्येला 100 ने Compare करणे.

50% म्हणजे किती Fraction?

1/2 म्हणजेच अर्धा.

25% म्हणजे किती Fraction?

1/4 म्हणजेच एक चतुर्थांश.

75% म्हणजे किती Fraction?

3/4 म्हणजेच पाऊण.

Percentage काढण्याचे सूत्र काय?

(दिलेली संख्या / एकूण संख्या) × 100

वाढलेली किंमत काढायची Trick?

मूळ किंमत × (100 + वाढ %) / 100. किंवा मूळ किंमत × 1.वाढ%

कमी झालेली किंमत काढायची Trick?

मूळ किंमत × (100 - घट %) / 100. किंवा मूळ किंमत × 0.उरलेले%

Conclusion

Police Bharti, Talathi, MPSC, SSC आणि इतर सर्व स्पर्धा परीक्षांसाठी Percentage हा Topic Compulsory आहे. वर दिलेले Fraction Conversion पाठ करा, Successive Percentage चा Formula लक्षात ठेवा आणि रोज 20 प्रश्न सोडवा. Percentage पक्का झाला की नफा-तोटा, व्याज, Data Interpretation हे Topic आपोआप सोपे होतील.

VisionGovAcademy वर आम्ही अशाच 5000+ शब्दांच्या Detail Notes आणि Practice Questions देतो. ही Post तुमच्या मित्रांसोबत Share करा आणि Comment मध्ये सांगा तुम्हाला कोणत्या Topic च्या Notes हव्या आहेत.

Pages